Inzicht Computerporno

Dit is porno (volgens een computer)

Programma's die afbeeldingen analyseren hebben geen idee wat ze zien.

Beeld Trevor Paglen

Niet schrikken, maar u kijkt nu naar porno. Althans, wat een computerprogramma ervan maakt, nadat het eerst een hoop pornografische beelden te zien heeft gekregen.

Deze vervreemdende erotica is onderdeel van het kunstproject Een Studie van Onzichtbare Afbeeldingen van Trevor Paglen. Welbeschouwd maakte niet hij deze tekening, maar een zelflerend computerprogramma, dat Generative Adversarial Networks (GAN) heet.

Dat programma krijgt afbeeldingen voorgeschoteld en analyseert ze om de objecten erop te leren herkennen. Zulke systemen raken steeds wijder verspreid in het dagelijks leven. Neem de gezichtsherkenningssoftware die telefoons kan ontgrendelen en Facebook laat weten wie er op foto’s staat.

Wat een GAN-systeem uniek maakt, is dat het niet alleen objecten herkent, maar ze ook zelf kan tekenen. Zo trainde Paglen zijn programma met pornografisch materiaal en vroeg het vervolgens zelf porno te tekenen.

De kleuren, de vormen, de sfeer: ergens heeft de computer de essentie van kronkelende mensenlichamen in een gedimde slaapkamer te pakken. Toch zal dit grimmige vleeslandschap niemand opwinden. Het illustreert dat kunstmatige intelligentie zoekt naar wat afbeeldingen visueel onderscheidend maakt zonder het flauwste besef van waar ze daadwerkelijk naar kijkt.

Huidige programma’s kunnen trouwens veel beter lijkende plaatjes maken dan dit, als je meer afbeeldingen invoert of de computer langer laat rekenen. Paglen toont niet de wetenschappelijke stand van zaken, hij maakt kunst. Hij hoopt dat mensen erdoor nadenken over de ‘onzichtbare afbeeldingen’ die bijvoorbeeld gezichtsherkenninssystemen aan elkaar doorgeven zonder dat ooit een mens ze ziet.

Hoe populair het onderwerp is, bewijst de conferentie Nips, in december in Canada. Binnen een kwartier waren alle vrije kaarten van de bijeenkomst over zelflerende kunstmatige intelligentie uitverkocht. Alsof het om een popconcert gaat in plaats van een academische conferentie.

Uitleg: Cees Snoek, hoogleraar intelligente sensorische informatiesystemen aan de Universiteit van Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.