ColumnRinske van de Goor

Discriminatie in de spreekkamer is woke

null Beeld

De vrouw tegenover me is 41, lichtgetint en een beetje mollig. ‘Je hebt een wat donkerdere huidskleur. Exotische voorouders?’, vraag ik haar. Ik worstel met de formulering, want het is een discriminerende vraag en dus niet bepaald woke. Maar ik wil het als dokter wel weten.

Discrimineren is uit. Het is fouter dan fout in deze tijd. Maar als huisarts wringt dat. Discrimineren is namelijk mijn beroep. Want inschatten hoeveel risico iemand heeft op bepaalde ziektes en de juiste behandeling kiezen voor die ene patiënt, dat is de kunst.

Dus ik maak verschil tussen zwarte en witte mensen, mannen en vrouwen, homo’s en hetero’s en allochtonen en autochtonen. Ook leeftijd, gewicht en rookgedrag neem ik mee. Bij dokters heet dat geen discriminatie, maar zorg op maat.

Te lang is de hetero blanke man namelijk de default-patiënt geweest. Met slechtere zorg voor alle niet-blanke-mannen als gevolg. Voorbeeld: bij een hartaanval zitten hartbloedvaten verstopt. Maar bij vrouwen verstoppen andere vaten dan bij mannen en zij hebben bij een hartaanval dan ook andere klachten. Maar in mijn leerboeken stonden alleen de symptomen van een typisch mannen-hartaanval. Gevolg is dat we hartaanvallen bij vrouwen niet hebben leren herkennen.

Bij mannen wordt een lichte hartaanval vaak al gesignaleerd, maar bij vrouwen is dit vaak pas het geval bij een veel ernstigere hartaanval. Toch hebben mannen met een hartinfarct meer kans om op de gespecialiseerde hartafdeling opgenomen te worden dan vrouwen met een, vaak dus ernstigere, hartaanval. Hartaanvallen worden bij vrouwen dus niet alleen vaker gemist, maar als ze ontdekt worden, wordt alsnog de ernst vaak onderschat.

Ook medicatie-onderzoek werd tot twintig jaar geleden bijna alleen gedaan bij gezonde mannelijke blanke proefpersonen tussen de 18 en 50. Terwijl sekse, ras en leeftijd van invloed zijn op het effect van medicatie. Voor die tijd kreeg iedereen wat het beste werkte bij blanke mannen. Maar zwarte mensen bijvoorbeeld hebben andere bloeddrukmedicatie nodig dan witte mensen. Vrouwen en kinderen reageren soms ook anders op medicatie.

Het voelt tegenstrijdig. Als de politie alleen maar Marokkaans uitziende jongens aanhoudt, is dat schadelijk. Dat heeft een dubbel negatief effect voor die groep. Want als alle jongeren even vaak winkeldiefstal plegen, maar Marokkaans uitziende jongens tien keer vaker gecheckt worden dan blonde meisjes, dan lijkt het criminaliteitscijfer van Marokkaans uitziende jongens tien keer zo hoog als dat van de blonde meisjes – terwijl dat dus gelijk is. Daarbovenop komt het stigmatiserende psychologische effect dat de Marokkaans uitziende jongens ervaren door de herhaalde vernederende ervaring er telkens uitgepikt te worden als mogelijke winkeldief. Dus ja, dat is fout.

Maar in de spreekkamer is discriminatie juist goed. Rekening houden met individuele verschillen is zorg op maat en dat is woke. Woke is ook nieuwsgierig zijn naar die verschillen en zoeken naar het optimum voor die ene unieke mens.

De vrouw uit het begin van mijn verhaal reageert gelukkig niet boos op mijn vraag. Ze heeft Hindoestaanse roots en in combinatie met wat overgewicht heeft ze, hoewel ze pas 41 is, een verhoogde kans op suikerziekte. De volgende dag laat ze haar suiker prikken bij de assistente. Die blijkt gelukkig goed.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden