Dijk kan met nieuw steentype lager en smaller

Dijkbekleding

Stenen die spleten openlaten, breken de golven beter dan massieve dijkbekleding. Een nieuw steentype, de Hillblock, doet dat nog effectiever.

Beeld Marcel van den Bergh

Met een enorme dreun beukt de golf op een met stenen bekleed dijkvak. Het publiek deinst achteruit na de klap. Sissend kruipt de golf omhoog en water slaat over de kruin. En daar komt de volgende golf al aanrollen. In de Deltagoot van kennisinstituut Deltares in Delft worden dinsdagmiddag golven tot 3 meter hoog gesimuleerd.

Deze ongekende golfslag treedt op bij een superstorm, die volgens de statistiek eenmaal per 3.000 jaar voorkomt. Nergens anders ter wereld kunnen golven van deze omvang door de mens worden opgewekt. De golfmachine die vorig najaar in bedrijf kwam, toonde bij eerdere proeven de ziedende kracht van 5 meter hoge golven. Cameraploegen van Discovery Channel en de Duitse NDR staan ademloos te filmen.

De golven geselen vanmiddag een steentype dat een nieuwe generatie dijkbekleding moet inluiden. Eentje die met minder beton en mogelijk lagere kosten de Nederlandse dijken weerbaar maakt tegen stormachtige golfslag uit een stijgende zeespiegel. Rivierdijken zouden met deze zetsteen minder hoog hoeven, waardoor boerderijen, wegen en natuurgebieden worden ontzien. Bovendien is het mogelijk goedkoper. Hillblock heet de steen, genoemd naar de uitvinder ervan, Hans Hill.

Medeontwerper Aroen Mughal van Hillblock BV praat over de steen als een modepop. 'De steen heeft een smalle taille en we hebben de hals wat hoger gemaakt. De voet heeft een groef waarin we wat extra ruimte hebben aangebracht.'

Het gehele ontwerp van de bekleding, in de testlocatie nagebootst op de helft van de ware grootte, is erop gericht zo veel mogelijk energie uit de golf te halen. Doordat de stenen als een bestrating naast elkaar liggen, vormen ze bij de taille en de voet samen kanaaltjes die het water opvangen en afvoeren. Daarbij haalt fijne steenslag nog extra energie uit de gebroken golf.

Onderzoeker Mark Klein Breteler van Deltares: 'De holle ruimtes zorgen ervoor dat de dijk stabiel blijft, blijkt uit de voorlopige resultaten, zelfs bij zware golfslag. De blokken werken als een collectief. Pas na tien uur permanente belasting ging de zetsteen kapot.'

Er slaat ook minder water over de dijk. Als de Hillblocks tot aan de kruin worden aangebracht, hoeven zeedijken bijna 2 meter minder hoog en 11 meter minder breed te zijn dan met traditionele bekleding, zegt Mughal.

Al eerder kwamen de civieltechnisch ingenieurs erachter dat de plompe massieve bekleding van betonstenen van 50 bij 50 centimeter en 20 centimeter hoog niet bijster goed werkte. Toch duurde het tot de jaren tachtig van de vorige eeuw tot de onderzoekers ontdekten dat openingen tussen het stenen korset de golven effectiever braken. 'Menige dijk is gerenoveerd. De stenen zijn op hun kant gezet om openingen te creëren', zegt Klein Breteler. Of ze zijn vervangen door Basalton-blokken, Hydroblocks en Ronatonstenen die met dezelfde hoeveelheid beton tweemaal zo hoge golven opvangen.

De Hillblock borduurt hierop voort. 'Het fraaie is dat we met 30procent minder beton toe kunnen. Dat scheelt aanzienlijk in energie tijdens productie en transport', aldus Klein Breteler.

Het is een verbetering maar er blijkt wel wat op af te dingen, aldus Henk Jan Verhagen, kust- en oeverbeschermingsspecialist van de TU Delft. 'Het kost wel minder beton, maar de paddestoelvorm maakt het produceren van de steen lastig. Hij wordt nu in twee delen gemaakt. Dat is duurder en het maakt ook het aanbrengen ervan op een dijk lastiger en duurder. Bovendien gebruiken we bij bochten meer steen', zegt Verhagen die al 35 jaar dijklichamen bestudeert en niet bij de proef is betrokken. En dan nog wat, zegt hij. 'De vorm met de slanke taille en brede voet is naar mijn idee tamelijk intuïtief ontworpen. Me dunkt dat na verder onderzoek nog een betere vorm van de steen in de etalage komt te staan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.