Een sportschool in Soest. Volgens onderzoek gebruikt het lichaam van een actief persoon minder energie voor de 'basisstofwisseling'. Je gebruik je dus evenveel energie bij méér inspanning.
Een sportschool in Soest. Volgens onderzoek gebruikt het lichaam van een actief persoon minder energie voor de 'basisstofwisseling'. Je gebruik je dus evenveel energie bij méér inspanning. © Hollandse Hoogte

Dieet helpt beter bij afvallen dan lichamelijke inspanning

Lichamelijke activiteit is cruciaal voor een goede gezondheid. Maar wil je overtollige kilo's kwijt? Kies dan liever voor een dieet. Bij lichamelijke inspanning gebruikt je lichaam namelijk nauwelijks meer energie dan wanneer je op de bank hangt.

Die conclusie trekken wetenschappers die bij driehonderd proefpersonen zeven dagen de lichaamsbeweging en de gebruikte energie hebben gemeten. Bewegen kost energie, dus zou je een groter energiegebruik verwachten bij actievere proefpersonen. Maar wat bleek? Na een bepaalde dagelijkse inspanning nam het energiegebruik niet verder toe. Gemiddeld actieve proefpersonen gebruikten evenveel energie als de grootste actievelingen in het testpanel.

Het internationale onderzoeksteam, dat publiceerde in Current Biology, ging minutieus te werk. Om het energiegebruik nauwkeurig vast te leggen dronken de proefpersonen met stabiele isotopen 'gelabeld' water. Bij het gebruik van energie ademden zij de isotopen uit. Hoe minder isotopen de onderzoekers achteraf in een urinemonster terugvonden, hoe meer energie de proefpersonen hadden gebruikt. Daarnaast mat een draagbare versnellingsmeter hoeveel fysieke inspanning de proefpersonen dagelijks leverden.

Bij de 60 procent minst actieve proefpersonen nam het energiegebruik bij extra inspanning nog licht toe, tot maximaal 200 calorieën per dag (een halve portie pasta). Maar daarboven, bij de echte actievelingen, stagneerde het energiegebruik.

Aanpassingsvermogen van stofwisseling

De beweegparadox

Sporten kost energie, maar blijkt zelden tot een lager gewicht te leiden. Verklaringen:

Na sporten eet je vaak een hapje meer. Mensen belonen zichzelf met een snack, of scheppen bij het diner onbewust een keertje vaker op. Ons lichaam compenseert sport met luiheid. Wie intensief heeft bewogen, ploft daarna al snel op de bank neer. Je lichaam compenseert energiegebruik door te besparen op je basisstofwisseling. Door te sporten ga je efficiënter bewegen en kost de inspanning minder energie, zoals hoogleraar Klaas Westerterp zegt.

De onderzoekers wijzen op het aanpassingsvermogen van onze stofwisseling. Naast fysieke activiteit zijn we ook energie kwijt aan het onderhoud van ons lichaam. Volgens de onderzoekers past het lichaam zich bij extra inspanning zodanig aan dat minder energie wordt gebruikt voor deze 'basisstofwisseling'. Per saldo gebruik je dus evenveel energie bij méér inspanning.

In een reactie zegt Klaas Westerterp, emeritus hoogleraar humane energetica aan de Universiteit Maastricht: 'Het lijkt mij waarschijnlijker dat mensen die meer bewegen een efficiënter bewegingspatroon aanleren en daardoor minder energie nodig hebben om te bewegen.' Dit effect zag Westerterp eerder bij een onderzoek naar proefpersonen die voor een halve marathon trainden. Naarmate hun training vorderde, werd hun looptechniek efficiënter en hun energiegebruik lager.

Dat je niet afvalt van sporten betekent overigens niet dat stilzitten goed voor je is. Minstens 30 minuten per dag flink actief zijn is cruciaal om lijf en leden in goede conditie te houden. Wil je afvallen, dan zul je toch naar andere methoden moeten zoeken. Westerterp: 'Er is maar één advies. Minder eten.'