REPORTAGE

'Die titel alleen al, wat is glossolalie?'

Voorbereid of niet, als de deelnemers aan het Groot Dictee het woord dysthymie spellen moet er worden geïmproviseerd. 'Krambamboeli... is dat iets Surinaams?'

Philip Freriks leest het Groot Dictee voor. Beeld Marcel Wogram

'De afgelopen drie dagen heb ik op taalsites gestudeerd, online testjes gemaakt en stilgestaan bij wat ik las', zegt Els Pynoo, zangeres van de Vlaamse elektropopgroep Vive la Fête. 'Maar ja, het is zóveel.'

Hoe stomen de deelnemers van de 27ste editie van het Groot Dictee der Nederlandse Taal zich klaar voor de taalstrijd? Geen tijd, verzucht menigeen vooraf in de Noenzaal van de Eerste Kamer. 'Ik heb wat YouTube-filmpjes over spelling gekeken', vertelt tv-presentator Klaas van Kruistum. 'Het geeft vertrouwen; die fouten maak je in ieder geval niet.'

Jean-Marc van Tol, maker van Fokke & Sukke, betwijfelt of zo'n korte voorbereiding helpt. 'Vanochtend heb ik in het Groene Boekje gekeken, daar raakte ik alleen maar van in de war. Ik ben Middeleeuws letterkundige, dat heeft me totaal verpest. Als het de mensen ooit aan consequente grammatica ontbrak, dan was het wel in de Middeleeuwen.'

De deelnemers mogen zich straks buigen over een dictee van veelschrijver A.F.Th. van der Heijden. Onlangs verscheen Kwaadschiks, het zesde deel van zijn romancyclus De tandeloze tijd, en wederom een pil. 'Ik verwacht een heel lang dictee, net als zijn boeken', zegt deelnemer Jan Klerks, een gepensioneerde bankmedewerker uit Hilvarenbeek. 'Ik kom er niet aan toe.' Ook Alexander Münninghoff, bekend van het prijswinnende boek De Stamhouder, is bedacht op Van der Heijdens dictee. 'Ik vrees dat A.F.Th. de nodige voetangels en klemmen heeft gelegd waarin ik met open ogen zal intuinen.'

Volledige tekst

Lees hier de volledige tekst van het Groot Dictee.

De Vlamingen ogen minder bevreesd, al is het maar omdat velen Van der Heijden niet kennen. 'Hier is het een grote naam, he?', zegt Kristel Vangoidsenoven, basisonderwijzeres uit Leuven. Ze heeft er een weekendje Den Haag van gemaakt.

Onder toeziend oog van Koning Willem II lezen presentatoren Philip Freriks en Freek Braeckman het dictee in delen voor. In de groene banken van de Senaat wordt driftig gepend. Al na de tweede zin schudden de eerste deelnemers de kramp uit de hand.

Van der Heijden heeft vanavond genoeg aan zes zinnen om zijn beklag te doen over de verengelsing van onze taal, in het bijzonder in het onderwijs. 'Verheffen we het Engels tot standaard op onze universiteiten, dan is dat het begin van het einde van de Nederlandse taal', licht hij achteraf toe. Ook Maurice de Hond krijgt een standje in zijn dictee. De opiniepeiler pleitte onlangs in deze krant voor grondige taalvereenvoudiging: alle korte ei's worden vervangen door lange.

Schrijver van het Dictee A.F.Th. Van Der Heijden. Beeld Marcel Wogram

'Al die exotische woorden', verzucht Klerks in de pauze, als de deelnemers zich te goed doen aan het buffet. 'Op het moment dat je de tekst hoort sta je al tien-nul achter', zegt radiopresentator Eva Cleven. 'Die titel alleen al, wat is glossolalie?'

Het Nederlands behoeden moge het devies zijn van de avond, Van der Heijden schuwt geen exotisch klinkende taal. Neem krambamboeli. 'Iets Surinaams?', oppert Münninghoff. Van de dinerende deelnemers lijkt niemand te weten wat het is. Alleen Lien Elet, een jonge Vlaming uit Gent. 'Dat komt uit een cantuslied van studenten. Het is een drank.'

'Ik heb gewoon gefreestyled', vertelt rapper Hef, bij de vijftien woorden die hij niet kende. De improvisatie ten spijt heeft vanavond vrijwel niemand de juiste spelling van dysthymie en qaly's paraat. Medische termen, verklaart Van der Heijden naderhand. 'Misschien zegt het iets over de hypochondrie van de schrijver.'

Net als vorig jaar sluit het Groot Dictee af met een finalestrijd tussen de beste deelnemers namens Nederland en Vlaanderen. Een 'strafschoppenreeks' met moeilijke woorden. Gejuich stijgt op uit het Vlaamse vak als Nederland in de elfde ronde een misstap begaat. Finalist Roberto la Rocca struikelt over balalaikaspeelster. Weer zo'n exotisch woord.

Het Dictee in cijfers

61 deelnemers
Totaal: 1.138 fouten, gemiddeld 18 p.p.
BN'ers: gemiddeld 25
BV'ers: gemiddeld 21
Volkskrant-lezers: gemiddeld 15
De Morgen-lezers: gemiddeld 12

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.