Die ene patiënt Verkeerde diagnoses

Die ene patiënt: De man die een huisarts in spe op een volkomen ander spoor zette

Medische experts over de patiënt die hun kijk op het vak veranderde. Deze week:  Chris Braun (69), niet praktiserend arts.

Beeld Olivier Heiligers

‘Hij zag er heel gewoontjes uit, een oudere man, in pyjama en nogal verkreukeld, alsof hij de hele nacht wakker had gelegen. Ik moet er net zo verkreukeld hebben uitgezien: een jonge aanstaande huisarts, bijna klaar met de opleiding, uitgeput na een weekenddienst vol grieppatiënten en kindertjes met au aan het oortje.

‘Zijn vrouw had me rond vijf uur ’s nachts gebeld; ik had net de eerste keer de ogen dicht na de zoveelste visite, en de nacht daarvoor had ik ook al nauwelijks geslapen. Ik begreep dat hij voortdurend pijnaanvallen had gehad, die leken op de niersteenaanvallen van een tijd geleden. Het ging nu weer beter, maar of ik langs wilde komen. Ik vroeg of het even kon wachten zodat ik nog een paar uur slaap kreeg.

‘Dat was goed, en daar was ik dan, zondagochtend om half tien. Ik beklopte routineus zijn onderrug, voelde in de bovenbuik, maar hij zei niets, de pijn was weg. Niks bijzonders kennelijk, hij moest zijn urine maar even laten nakijken. Ik had net mijn hand op de knop van de slaapkamerdeur toen de man de woorden sprak die me in een klap wakker maakten: dokter, het klopt hier zo raar. Ik draaide me om en zag hem wijzen naar zijn onderbuik. Van schrik liet ik de tas uit mijn handen vallen, ik wist meteen wat er aan de hand was.

‘Ik legde mijn vingers op zijn buik en voelde hoe die centimeters uit elkaar werden gedrukt, op het ritme van zijn hartslag. Het was een onmiskenbaar teken van een aneurysma van de aorta, een ballonachtige zwelling van de grote lichaamsslagader, en gezien de klachten was die bezig om snel groter te worden. Als zo’n ding barst is er geen redden meer aan. Ik belde onmiddellijk de vaatchirurg in het plaatselijke ziekenhuis. Die stond te opereren, ik werd doorverbonden en gaf de diagnose door aan het personeel van de operatiekamer. Door de telefoon kon ik de chirurg horen roepen: Laat maar komen, het zal wel weer niks zijn.

‘Diezelfde middag belde de vaatchirurg, hij overlaadde me met complimenten. De patiënt was geopereerd en maakte het goed. Knap werk collega, zei hij, het komt niet vaak voor dat die diagnose bij leven wordt gesteld. Ik was alleen maar opgelucht, van trots was geen sprake: ik had een opgelegde diagnose volkomen gemist, door slaapgebrek. Het zou de grootste blunder in mijn nog jonge carrière zijn geweest,  als de patiënt me niet had gered. Maar de schaamte daarover kon ik nergens kwijt. Iedereen vond het alleen maar knap dat ik de diagnose had gesteld. De collega’s in de huisartsengroep schenen niet te willen begrijpen dat je niet zó slaperig hoort te zijn dat je klakkeloos een verhaal over nierstenen overneemt en niet verder kijkt.

‘Dit alles speelde ruim veertig jaar geleden, in een tijd dat we weekenddiensten hadden van vrijdagavond tot maandagochtend, en daarna gewoon nog een spreekuur. Over de risico’s daarvan mocht je vooral niet zeuren, het hoorde bij de heroïek van het vak. Maar ik realiseerde me dat ik in de jaren die voor me lagen regelmatig tegen een slaaptekort zou oplopen en daardoor vaker in zo’n levensgevaarlijke situatie terecht kon komen. Dat idee was onverdraaglijk. Ik moest nog een maand, ik heb de opleiding afgemaakt maar uiteindelijk ben ik industrieel toxicoloog geworden.

‘Ik wist eigenlijk al dat het vak van huisarts niets voor mij was, maar wilde dat nooit toegeven. Deze man gaf me het laatste zetje. Ik heb heel lang voor me gehouden dat die gemiste diagnose een belangrijke rol heeft gespeeld, toen al begreep niemand me. Als huisarts was ik uitgeblust geraakt, daar ben ik van overtuigd. Deze man heeft me daarvoor behoed, hij heeft mijn leven grondig op een ander spoor gezet.’

Eerdere afleveringen van deze rubriek zijn gebundeld in Die ene patiënt (Ambo Anthos, € 16,99). 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden