Die eenheid, die saamhorigheid!!! Prachtig!!!!

'Was die eenheid er maar altijd!!!!! wat een saamhorigheid!!!!!! prachtig!!!!', schreef starlight, een anonymus op de website www.pim-fortuyn.nl/pfforum, na de begrafenis van André Hazes....

De massabijeenkomst had de commentatoren in de media bevreemd. Sindswanneer verzamelde het ooit zo ingetogen Nederlandse volk zich spontaan enluidkeels zingend om de baar van een zanger? Een nieuw Hollands fenomeenleek geboren. Pim Fortuyn was ook al collectief en met veel emoties tengrave gedragen. De moord op Theo van Gogh had aanleiding gegeven tot een'lawaaiprotest' van twintigduizend mensen op de Dam.

Hoe dit te duiden? Het ministerie van Binnenlandse Zaken wilde ook weleens weten wat er aan de hand was. Daarom werd het Sociaal en CultureelPlanbureau (SCP), de monitor van Nederlandse zeden, gewoonten en gebruiken,gevraagd een zoektocht te beginnen. Van het verslag, Het ongekendeNederland, is het eerste van een aantal essays net verschenen: Voorbeeldenen nabeelden - Historische vergelijkingen naar aanleiding van de dood vanFortuyn en Hazes van SCP-onderzoeker Joep de Hart.

In zijn korte studie vergelijkt De Hart de begrafenis van Pim Fortuynmet de teraardebestelling van socialist Ferdinand Domela Nieuwenhuis in1919, en de begrafenis van André Hazes met de plechtigheden rondom de doodvan zanger Johnny Jordaan in 1989. Daarnaast trekt hij vergelijkingentussen de huwelijksplechtigheden van Juliana, Beatrix en Willem-Alexander,en beschouwt hij de overeenkomsten en verschillen in de Oranjegekte rondhet WK voetbal van 1934 en 1974, en het EK van 1988.

Er komt eigenlijk niet veel uit. De beschrijvingen van de gebeurtenissenzijn summier en de conclusies liggen voor de hand: er lijkt inderdaadsprake van een toename van publiek rouwbeklag en spontane volksfeesten, eris nog altijd behoefte aan helden, de media spelen een steeds grotere rolbij het kanaliseren van emoties, en de mogelijkheden om je gevoelens tetonen is door internet sterk toegenomen.

Een gemiste kans, want de auteur laat interessante vragen liggen.

Waarom waren bijvoorbeeld rondom de begrafenis van Fortuyn spreekkorente horen 'die je normaal alleen in voetbalstadions hoort'? Zagen we hiereen cross-over van voetbalrituelen naar een rouwplechtigheid? En zo ja, hoekwam dat? Andere vraag: waarom is de publieke aandacht voor koninklijkehuwelijken eigenlijk vrij klein, en waarom zijn ze vaak door protestenomgeven? De Hart concludeert vreemd genoeg: 'De bindende kracht van hetandere Oranjegevoel [naast dat voor het voetbalelftal] moet niet onderschatworden.'

In zijn slotbeschouwing citeert De Hart een grote groep sociologen enandere denkers - SCP-directeur Paul Schnabel wordt nog evengecomplimenteerd met een 'rake observatie'. Ze hebben allemaal iets tezeggen over het verlangen naar nieuwe gemeenschappen, de 'emotionaliseringvan de samenleving', het postmoderne zapgedrag van de burger en deteloorgang van de oude groepsverbanden. Interessant, maar ook al bekend.

.

Henk van Renssen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden