Inzicht Zeemonster

Deze worm is een heuse predator

Een vervaarlijk ogend roofdier dat op de bodem van de Stille Oceaan leeft.

Beeld Philippe Crassous / Science Photo Library

Liefhebbers van de Science Fiction-klassieker Duin (van de Amerikaanse schrijver Frank Herbert) zullen bij dit wezen misschien denken aan de levensgevaarlijke, kolossale zandwormen, die, bereden door de helden, uiteindelijk de slechteriken verslaan.

Maar deze worm, de Lepidonotopodium piscesae, is geen fictie. En hij leeft niet in het zand. Op twee tot drie kilometer diep kronkelt hij, in de spleten en scheuren van de aardkorst in de Stille Oceaan waar warm water uit de aardkorst stoot. Op die plekken staan black smokers, vulkanische schoorstenen van kokend water, al het leven is er sterk afhankelijk van elkaar en van de mineralen die uit deze warmwaterbronnen komen.

Een goede rij tanden, boven en onder. Scherp ook. Deze worm is een heuse predator. Vermoedelijk staan er borstelworm-soortgenoten op zijn menu: kokerwormen, die ook leven in deze thermische oorden. De borstelwormenfamilie is enorm, meer dan tienduizend soorten, met in Nederland bijvoorbeeld de wadpier en de zager.

De bek van de bruinkleurige borstelworm is onderdeel van een proboscis, een soort slurf met tanden, die uit zijn kop stulpt. Misschien wel bekend van de pieren die zeevissers aan hun hengel prikken om een grote zeebaars te vangen. Met deze bek kan de worm beter bij het voedsel komen en het efficiënter opnemen. Waar de stekelige lobben rondom de mond toe dienen is niet bekend. Het zou een rudimentair overblijfsel kunnen zijn, waarvan de functie in de loop van de evolutie verloren is gegaan.

Dankzij een elektronenmicroscoop zien de kaken er indrukwekkend uit, maar in werkelijkheid is het dier niet enorm. Een groot exemplaar is drie centimeter lang en één centimeter breed, zeg maar: het topje van je duim, maar dan wat platter.

Daarvan zouden de helden in Duin niet onder de indruk zijn.

Uitleg: Dr. Bert Hoeksema, onderzoeker aan het Naturalis Biodiversity Center in Leiden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.