NieuwsRobotchemicus

Deze robotchemicus is klaar om zelfstandig in het laboratorium te werken

Binnenkort wordt labwerk niet alleen meer uitgevoerd door mensen, maar ook door machines. Dat is de belofte van de robotscheikundige die een groep chemici en ingenieurs deze week presenteren.

Robotchemicus aan het werk in het labBeeld Andrew Cooper

Hij ziet er nog het meest uit als een robot die je aan de lopende band in een autofrabriek zou kunnen tegenkomen. Alleen is deze niet groter dan een mens en heeft zijn kunstbrein een spreekwoordelijke scheikundeknobbel, zo schrijft een groep ingenieurs en chemici deze week in vakblad Nature.

Hun robotchemicus - een computerkast op wieltjes met een robotarm erbovenop - slaagde erin acht dagen lang zelfstandig in een scheikundelaboratorium te werken. De robot heeft geen speciale aanpassingen nodig en kan uit de voeten met dezelfde opstellingen waarmee mensen werken. ‘We besloten de onderzoeker te automatiseren, in plaats van de instrumenten’, schrijven de onderzoekers in hun artikel.

Gevaarlijk onderzoek

Doordat de robot geen camera's gebruikt om te ‘kijken’, maar zijn weg in het lab vindt met laserscanners en aanraaksensoren, kan hij in het donker werken. Dat scheelt niet alleen op de energierekening, maar is vooral ook handig bij chemisch onderzoek met lichtgevoelige stoffen. 

Bovendien stoot hij nooit per ongeluk een potje om. ‘De robot is heel gevoelig. Als hij bijvoorbeeld onverwacht een flesje tegenkomt, stopt die direct. Ik kan dan vaak op afstand het system corrigeren’, mailt hoofdauteur Benjamin Burger (University of Liverpool). Ook weet de grijphand wanneer hij teveel kracht zet en merkt de robot als hij bijna tegen iets aanrijdt. 

‘Je kunt je voorstellen dat je dit soort robots bij gevaarlijker onderzoek kunt inzetten - werken met giftige stoffen, of bij virusonderzoek, bijvoorbeeld’, zegt chemicus Bert Weckhuysen (Universiteit Utrecht), zelf niet bij het onderzoek betrokken.

Simpele taken

In acht dagen deed de robotscheikundige zelfstandig 688 experimenten. Door te proberen en te leren van de uitkomsten wist hij zogeheten fotokatalyse - een proces waarbij je waterstof wint uit water - zesmaal efficiënter te maken. Over die taak zou een menselijke chemicus al snel maanden doen, zeggen de auteurs.

Volgens Weckhuysen is de robot nu al geschikt voor standaard laboratoriumwerk. ‘Simpele taken, titreren, stoffen mengen - het echte handwerk. Dat kan ‘ie wel.’

Chemicus vervangen

Volgens hem is het wel de vraag of de robot uiteindelijk chemici totaal kan vervangen. De onderzoekers schrijven bijvoorbeeld dat de robot nu nog niet over echte chemische vakkennis beschikt. ‘Stel dat dit soort robots straks alle onderzoeksresultaten en vakartikelen uit de chemie kennen, en met die inzichten aan de slag kunnen. Dat ze daarvoor de creativiteit en chemische intuïtie ontwikkelen - dat zou echt revolutionair zijn’, zegt hij.

Daarbij maakt Weckhuysen zich geen zorgen om de concurrentie. ‘Zoals de auto ooit het paard verving, en de zelfrijdende auto straks een bedreiging vormt voor taxichauffeurs, zou deze robot misschien ooit chemici hun baan kunnen kosten. Maar daarvoor komt altijd ander werk in de plaats’, zegt hij.

Liever droomt hij daarom alvast over de mogelijkheden die dit soort robots bieden. ‘Stel nu dat je ze wereldwijd met elkaar kunt laten coördineren, over verschillende laboratoria heen, waarbij ze live over internet kennis en inzichten met elkaar kunnen delen’, mijmert hij. ‘Dan gaan we volgens mij hele grote stappen zetten in ons begrip van de chemie.’

Meer nieuws uit het lab

Evenveel energie besparen als 40 miljoen huishoudens jaarlijks verbruiken: een groep chemici zegt dat te kunnen bereiken door een cruciaal proces uit de olieverwerkende industrie te verbeteren.

Hoe zet je de perfecte espresso? Chemici en wiskundigen beantwoorden die vraag in het vakblad Matter. Hun conclusie: barista’s moeten de bonen iets grover malen en er minder van gebruiken. Alleen dan zet je een bakkie waarin alle smaken goed vertegenwoordigd zijn

Gouden ‘nanozeewier’. Zo noemen chemici hun vondst in een artikel in het vakblad Advanced Science. In het lab maakten ze een laagje goud van slechts twee atomen dik. Het chemische ‘huzarenstukje’ kan van groot wetenschappelijk belang zijn

Een nieuwe chemische techniek verandert koolstofdioxide in kolen. De wetenschappers dromen er al van om zo het broeikasgas CO2 uit de lucht te halen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden