Column Ionica Smeets

Deprimerende cijfers over seksuele intimidatie van vrouwelijke wetenschappers

Ionica Smeets, afbeelding bij column

Zondag 12 mei is uitgeroepen  tot een dag om vrouwen in de wiskunde te huldigen. Dat is misschien maar goed ook. 

Op 12 mei is de wiskundige Maryam Mirzakhani jarig. Of beter gezegd: was Maryam Mirzakhani jarig, want zij overleed in 2017 aan borstkanker. Ze was net 40 geworden. Mirzakhani was beroemd omdat ze als allereerste vrouw de Fieldsmedaille kreeg, een zeer prestigieuze prijs in de wiskunde. Ze ontving die in 2014 voor ‘haar buitengewone bijdrage aan de dynamica en meetkunde van Riemann-oppervlakken en hun moduliruimtes’. Destijds circuleerden er geruchten dat er dat jaar twéé vrouwen een Fieldsmedaille zouden krijgen. Dat zou de druk wegnemen om de eerste en enige vrouw te zijn die deze eer droeg. Zoals het gaat met dit soort geruchten, bleek er niets van te kloppen. En nu Mirzakhani zo jong is overleden, zijn er weer nul vrouwen met een Fieldsmedaille. De geboortedag van Maryam Mirzakhani, 12 mei dus, is uitgeroepen tot een dag om vrouwen in de wiskunde te huldigen.

Dat is misschien maar goed ook, want ik las deze week allerlei deprimerende cijfers over intimidatie van wetenschappers. Een rapport van het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren beschrijft een reeks voorbeelden van pesterijen waarmee vrouwelijke wetenschappers te maken krijgen: van vrouwonvriendelijke grapjes tot regelrechte sabotage van hun werk. Het naarste om te lezen vond ik misschien nog wel hoe eenzaam veel van die vrouwen waren omdat ze er met niemand over durfden te praten. Ze waren bang dat een ingediende klacht ook nog tegen hen gebruikt zou worden. Tegelijk verscheen een onderzoek van de vakbonden FNV en VAWO waarin de helft van ruim duizend ondervraagde universiteitsmedewerkers zei dat hun afdeling sociaal onveilig is of was. God, wat een ellende allemaal.

In april verscheen ook al een studie naar seksuele intimidatie onder natuurkundestudentes. Daarbij werden drie vormen onderscheiden en al lezend besefte ik dat ik ze alle drie had meegemaakt toen ik wiskunde studeerde. Seksistische opmerkingen, zoals dat kortgerokte meisjes zoals jij nooit een echte wiskundige zullen worden. Seksuele intimidatie van docenten die grapjes maken over je seksleven. En ongewenste seksuele avances, zoals die keer dat ik op een conferentie door een belangrijke buitenlandse hoogleraar werd gevraagd of ik meeging naar zijn hotelkamer. Toen ik verbijsterd stamelde dat hij toch kon zien dat ik zwanger was, antwoordde hij opgetogen dat het leuke was dat zijn vrouw thuis óók zwanger was.

Nu weet ik heel goed dat ik geluk heb gehad dat dát het ergste is dat me is overkomen. Maar toch. Die studie onder natuurkundestudentes liet zien dat driekwart van hen dit soort dingen had meegemaakt – in de afgelopen twee jaar. Veel van mijn aardige, mannelijke collega’s kunnen zich dit niet voorstellen. Het is zo slopend. Het onderzoek onder die studentes maakte ook hard dat vrouwen zich door dit soort ervaringen minder thuis voelen in hun vakgebied. En dat zorgt er dan weer voor dat ze eerder besluiten om de wetenschap te verlaten.

Mocht je dit weekend een van die zeldzame vrouwen tegenkomen die in de wiskunde werken, huldig ze dan dus vooral. En zoek ook eens een filmpje over die fantastische Maryam Mirzakhani.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.