FotoInzicht

Denk niet dit bijtertje te kunnen besluipen van achteren

Beeld ANP

Ogen alom, dus denk maar niet dat ze u niet ziet als u haar toevallig tegenkomt in het bos.

Misschien heeft u dit diertje tijdens een wandeling in het bos weleens vervloekt, want het zuur dat ze gebruikt om haar nest te verdedigen prikt. Zeker als ze eerst een wondje weet te maken met haar monddelen en daar het gif in spuit.

Die kaken staan net niet op de foto, daarvoor was de elektronenmicroscoop die voor dit beeld is gebruikt te veel ingezoomd op de kop van deze kale rode bosmier. Denk niet haar te kunnen besluipen van achteren, want die drie knoopjes boven op haar kop zijn eigenlijk simpele ogen, genaamd ocellen. Daarmee ziet ze niet zo goed als met de zogeheten facetogen aan de zijkanten, samengesteld uit honderden lenzen, maar het is genoeg om beweging boven en achter haar waar te nemen.

Zij, want verreweg de meeste mieren in het nest zijn vrouwtjes. Die zoeken prooien, verzorgen de larven en verdedigen hun nest. Ze offeren zich op voor het hogere doel, het behoud van hun nest, want ze zijn onvruchtbaar geboren en planten zich niet voort. Dat doen de koninginnen en de mannetjes in het voorjaar, waarna de mannetjes doodgaan.

In tegenstelling tot de werksters hebben de koninginnen en mannetjes vleugels. Elk jaar vliegen nieuwe koninginnen uit om een nieuw nest te stichten. Vaak keren ze na bevruchting terug en produceren samen met de andere koninginnen duizenden werksters. Daardoor kunnen nesten van de kale rode bosmier tientallen jaren oud en erg groot worden. Ze fungeren als schuilplaats voor allerlei andere insecten en als voedselbron voor andere soorten (bijvoorbeeld voor de groene specht en de das) en zijn daarom van groot belang voor hun omgeving.

Toch worden de kale rode bosmier en haar drie zustersoorten sinds de invoering van de Wet natuurbescherming in 2017 niet meer beschermd. Volgens het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft het beschermen van rode bosmieren geen toegevoegde waarde voor het voortbestaan van de soorten. Waar de nesten vroeger moesten worden ontzien, kunnen ze nu beschadigd raken of kapotgaan bij werkzaamheden in productiebossen.

Uitleg door Jinze Noordijk van EIS kenniscentrum Insecten 

Beeld Theodoor Heijerman
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden