Demjanjuk medeplichtig bevonden aan moord op 28.000 Joden

De rechtbank in München heeft de 91-jarige van oorlogsmisdaden verdachte John Demjanjuk veroordeeld tot een gevangenisstraf van vijf jaar voor medeplichtigheid aan moord van zeker 28.000 Joden.

John Demjanjuk in zijn rolstoel Beeld afp

Demjanjuk was kampbewaarder in het nazivernietigingskamp Sobibor, waar ook veel Joden uit Nederland zijn vermoord.

Het proces tegen Demjanjuk is waarschijnlijk een van de laatste grote processen over misdaden die begaan zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Demjanjuk, die in een rolstoel tegenover de rechters zijn straf aanhoorde, liet geen enkele reactie blijken. Zijn advocaten hadden eerder al aangekondigd in hoger beroep te zullen gaan bij een veroordeling. Demjanjuks zoon zei dat vandaag ook, direct na de uitspraak. Volgens hem hebben 'Duitsers een kaartenhuis gebouwd dat snel zal instorten.'

De rechtbank zei ervan overtuigd te zijn dat Demjanjuk werkzaam was als kampbewaarder in Sobibor tussen 27 maart 1943 en half-september 1943. Belangrijkste bewijsstuk daarvoor is een id-bewijs van de SS, met daarop een pasfoto van de jeugdige Demjanjuk. Op het bewijs staat verder dat hij trainde in Trawniki kamp van de SS en dat hij naar Sobibor is gestuurd. Volgens de verdediging is het id-bewijs echter nep.

Er is geen specifiek bewijs dat Demjanjuk zelf misdaden heeft begaan, maar aangezien hij in het kamp aanwezig was, moet hij van de moorden hebben geweten, luidt de redenering. Het is voor het eerst dat een dusdanige argumentatie in een Duitse rechtbank wordt gevolgd.

Nog niet duidelijk is hoe veel tijd er wordt afgetrokken van de straf in verband met de tijd die Demjanjuk al heeft vastgezeten.

In een reactie op het vonnis zei Avner Shalev, voorzitter van het Israëlische herdenkingscentrum voor de Holocaust Yad Vashem: 'Hoewel geen enkele rechtszaak degenen die vermoord zijn kan terugbrengen, speelt het voor de rechter brengen van de verantwoordelijken een belangrijke morele en educatieve rol in de maatschappij'.

Het Simon Wiesenthalcentrum heeft de veroordeling met instemming begroet. 'We zijn tevreden dat hij eindelijk tot een gevangenisstraf veroordeeld is', zei directeur Efraim Zuroff.

Hulpkampbewaarder
Het Openbaar Ministerie had zes jaar gevangenisstraf geëist. De aanklager hield er bij zijn eis rekening mee dat Demjanjuk 'slechts' hulpkampbewaker was en dat hij wegens andere aanklachten al ruim acht jaar onschuldig in een Israëlische cel heeft gezeten.

Volgens zijn advocaat is Demjanjuk het slachtoffer van een persoonsverwisseling en is hij onschuldig. De raadsman hield de afgelopen dagen ook in zijn pleidooi vol dat Demjanjuk nooit in Sobibor is geweest.

Honkbalpet
Demjanjuk zelf zei gedurende de meer dan negentig procesdagen helemaal niets. Hij droeg doorgaans een honkbalpet en een zonnebril, en werd in een rolstoel de rechtszaal binnen gereden. Vervolgens werd hij op een bed gelegd, waarna hij ogenschijnlijk onaangedaan de zittingen volgde. Tijdens pauzes en na afloop van procesdagen liet de hoogbejaarde Demjanjuk zich van een totaal andere kant zien. Dan gebaarde hij druk, lachte hij en maakte hij grapjes tegen tolken en juristen in de rechtbank.

Volg de Volkskrant op Twitter
Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden