Deining

Hoeveel 'ruimte' zou er gapen tussen de vakwetenschappelijke tijdschriften op het gebied van de taal- en letterkunde en de literaire tijdschriften, of tussen de mededelingenbladen van en voor vakgenoten en de culturele katernen van de kwaliteitskranten?...

MICHAEL ZEEMAN

Het lijkt haast alsof er een marketinggedachte ten grondslag ligt aan Noordzee, het nieuwe tijdschrift voor Nederlandse taal en letteren (Sdu; ¿ 9,95). Toch dankt het blad zijn ontstaan niet in de eerste plaats aan de gedachte dat een publiek van geïnteresseerde leken zit te wachten op verspreiding van het wetenschappelijke nieuws uit de neerlandistiek, maar aan de verwarring onder de vakgeleerden zelf.

'Er is op dit ogenblik veel beweging', schrijft de hoofdredacteur, René van Stipriaan. Die deining doet zich niet alleen binnen het onderwijs voor - leeslijst, leerhuis, lekker luieren: Netelenbos, kortom -, 'maar ook binnen het literaire bedrijf en niet te vergeten in de taal zelf'.

'Via Noordzee raken letterkundigen eindelijk weer eens op de hoogte van wat taalkundigen en taalbeheersers doen, kunnen alledaagse taalgebruikers vernemen hoe en waarom het Nederlands verandert, en zullen de academische letterkunde en de hedendaagse literatuur weer meer oog voor elkaar krijgen.'

En dat is nodig ook. In het twee weken geleden verschenen rapport Wat unbidan we nu werd al geconstateerd dat de verschillende deeldisciplines van het vak uit elkaar gegroeid zijn en het contact tussen de universiteit en de samenleving te wensen overlaat.

Zou het lukken, het op gang brengen van het onderling contact tussen, bijvoorbeeld, taalbeheersers en historisch letterkundigen en het informeren van een breed publiek over de jongste vondsten van de historisch taalkundigen? Het vak zelf krijgt in zijn maatschappelijke effecten volop aandacht - zie de discussies over de spellingvervorming en de gecoupeerde leeslijst voor scholieren.

In Noordzee wordt het rapport door een panel van neerlandici besproken. De schrijfster Nelleke Noordervliet en de uitgeversredacteur Anthony Mertens wisselen van gedachten met de geleerden Braet, Klooster en Gerritsen - respectievelijk taalbeheerser, taalkundige en letterkundige. In hun debat komen de feilen en verdiensten van het vak in volle omvang aan het licht. Hun inventarisatie kan de komende jaren als redactioneel handvest voor Noordzee dienen.

De verschillende deelterreinen komen in dit eerste nummer allemaal aan bod, rechtvaardig op het plichtmatige af. Lucas Ligtenberg bericht uit de Verenigde Staten over de fossiele resten van het Nederlands in de gemeenschappen van afstammelingen van emigranten uit de Lage Landen. Lisa Kuitert inventariseert in een even korzelig als verstandig stuk de toestand van een nieuwe, alle eeuwen omspannende literatuurgeschiedenis. Jan Stroop bericht over het toonaangevende Nederlands (dat van jonge vrouwen met een hogere opleiding). Arnon Grunberg voelt een bibliograaf aan de tand - die van hemzelf: men make zich geen zorgen over een eventuele uitbreiding van zijn belangstelling. En de neerlandicus Joost Zwagerman wordt geïnterviewd door de hoofdredacteur zelf, bijgestaan door de jonge neerlandica Tigrelle Uijttewaal.

Aan het gesprek van Zwagerman is de kwetsbaarheid van Noordzee af te lezen: de auteur pakt in het vraaggesprek uit over de wijze waarop de kritiek op zijn jongste boek reageerde, maar het werkelijke nieuws daarvan mat hij al uit in een stuk voor Vrij Nederland, dat verscheen toen Noordzee ter perse was. Een column van Hans Renders over de plannen van Netelenbos ijlt op grote afstand achter het debat in de kranten aan en illustreert daarmee hetzelfde probleem. Journalistieke ambities zijn in de neerlandistiek lovenswaardig, maar nieuws wordt in een tijdschrift snel oud nieuws.

Michaël Zeeman

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden