Deeltjesversneller laat voor het eerst op volle kracht protonen botsen

De LHC-deeltjesversneller in Genève heeft woensdagavond voor het eerst bij de maximaal haalbare energie protonen op elkaar laten botsen, meer energie dan in welk experiment ook. Dat heeft deeltjeslab CERN bekendgemaakt. De diverse detectoren, waaronder de deels Nederlandse Atlas, hebben de eerste deeltjesbotsingen ook geregistreerd.

Beeld epa

Met de botsingen bij 13 TeV (tera-elektronvolt) energie is de aanloop naar een tweede meetronde met de grootste deeltjesversneller ter wereld afgerond. De Large Hadron Collider werd in 2008 in gebruik genomen, in eerste instantie voor de speurtocht naar het zogeheten higgsdeeltje, dat geldt als de sluitsteen van de deeltjestheorie. Die werd in 2012 gevonden.

Daarna ging de versneller, een ondergrondse ring van 27 kilometer lengte met duizenden elektromagneten, twee jaar uit bedrijf voor revisies en aanpassingen. Dit voorjaar werd hij herstart. In de tweede run van de LHC kunnen fysici voor het eerst protonen op elkaar schieten met meer energie dan ooit eerder lukte.

Onbekend terrein
Daardoor betreden ze onbekend terrein voor de natuurkunde. De hoop is dat bij de nieuwe experimenten deeltjes en effecten worden gevonden die grote vragen in de natuurkunde kunnen beantwoorden, zoals de vraag waaruit de donkere materie in sterrenstelsels bestaat. Die oefent wel zwaartekracht uit, maar kan niet uit gewone materie bestaan. Officieel zijn de komende maanden bestemd om de versneller en detectoren rond de LHC verder in te regelen.

De meeste fysici verwachten niet meteen spectaculaire nieuwe verschijnselen te vinden, maar helemaal uitgesloten is dat ook niet. Beste kandidaat daarbij zou een zogeheten supersymmetrisch deeltje zijn, dat een tot nog toe onzichtbare schaduwpartner van een bestaand deeltje zou kunnen zijn. De LHC-versneller zal volgens de plannen nog jaren meten om bekende en onbekende deeltjeseffecten zo nauwkeurig mogelijk te bestuderen. Ook Nederlandse natuurkundigen zijn daarbij nauw betrokken.

Beeld ap
Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.