Deeltjeslab CERN mikt op een viermaal grotere versneller

Deeltjeslab CERN wil een nieuwe deeltjesversneller bouwen die nog eens viermaal zo groot is als de huidige 27 kilometer grote LHC-superversneller. De nieuwe FCC-versneller moet rond 2025 kunnen draaien in een ondergrondse tunnel van 80 tot 100 kilometer in het rond, diep onder het bassin van Genève in Zwitserland.

Een enorme magneet in de ondergrondse ruimte van de LHC.Beeld epa

In een interview met de Volkskrant van zaterdag zegt de aankomende nieuwe algemeen directeur van CERN, de Italiaanse Fabiola Gianotti, dat de zogeheten FCC-versneller de beste optie lijkt om de deeltjesfysica internationaal nog een niveau verder te brengen dan de huidige LHC kan.

Met de Large Hadron Collider werd in 2012 het langgezochte higgsdeeltje ontdekt, dat verklaart waarom deeltjes massa hebben. Vanaf deze maand zoekt CERN met de LHC verder naar nog onbekende deeltjes en krachten die kunnen opduiken bij botsingen van rondrazende protonen. Dat er meer moet zijn dan nu bekend is, weten fysici vrijwel zeker; alleen op welke schaal dat zichtbaar wordt, is de vraag.

Deeltjesfysici studeren al jaren op manieren om de deeltjeswereld te bestuderen bij nog veel hogere botsingsenergie dan de LHC levert. Zo is er ook een programma voor een deeltjesbotser in Japan, die bestaat uit twee rechte op elkaar gerichte bundels, de International Linear Collider. De ILC levert minder energie dan de LHC-versneller, maar wel meer precisie omdat er elektronen in moeten gaan botsen, in plaats van gecompliceerdere protonen.

Volgens Gianotti heeft CERN met de FCC cirkelmachine bij Genève echter de beste papieren, omdat die zowel precisiemetingen met elektronen kan bieden, als nieuwe effecten bij energieën tot 100 Tera-elektronvolt kan vinden als er protonen in rondgaan. Door de cirkelvorm kunnen er veel intensere deeltjesbundels worden gebruikt.

Volgens Gianotti, die formeel pas in 2016 aantreedt als CERN-chef, moeten de uitkomsten van de metingen de komende jaren van de LHC richting geven aan de beslissingen over nieuwe versnellers, die rond 2018 aan de orde komen. Er worden ontwerpstudies gedaan en kostenramingen gemaakt. Wat de FCC gaat kosten, is vooralsnog onbekend; de huidige LHC kostte rond de 7 miljard euro, maar daarvoor hoefde geen nieuwe tunnel te worden gegraven. Die lag er nog van de vorige versneller, de LEP.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden