INTERVIEW

Debat politiegeweld in VS lijkt op Zwarte Pietdebat

Michelle Knight Het Amerikaanse debat over politiegeweld zit al ruim een eeuw vast, stelt de amerikaniste. Welke les zit er in dit patroon van 'steeds zijn gelijk halen'?

Protestanten in New York eisen dat actie wordt ondernomen tegen de de agent die Eric Garner doodschoot. Beeld anp

Michelle Knight - Nederlande dochter van een Britse vader - verdiepte zich voor haar promotieonderzoek in het politiekorps van de stad New York, de NYPD. En dan met name in de communicatiestrategie die het corps volgde na de dood, door maar liefst vijftig politiekogels, van de 23-jarige Sean Bell in november 2006. Die strategie is van oudsher nogal defensief van aard en draagt bij aan het wantrouwen waarin de politie en - overwegend - Afro-Amerikaanse burgers elkaar gevangenhouden. In de handelwijze van de NYPD herkent ze een patroon dat ook zichtbaar is in recente incidenten waarbij zwarte burgers het slachtoffer werden van schietgrage agenten - niet uitsluitend blanken. Zelfs in onze Zwarte Pietdiscussie zouden we ons voordeel kunnen doen met de lessen die hieruit te trekken zijn. Knight verdedigt haar proefschrift maandag aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Michelle Knight. Beeld Ward Oranje

Hoe ziet dat reactiepatroon van de NYPD eruit?

'Het begint met een incident dat door de pers wordt opgepikt, zoals de dood van Sean Bell in 2006. Dat voorval trok nogal de aandacht, omdat het slachtoffer ongewapend was, omdat hij de avond voor zijn huwelijk werd gedood en omdat de politie vijftig kogels op hem had afgevuurd. Dat maakte de gebeurtenis nieuwswaardig. De politie schoot in de defensieve reflex: ze kwam met statistieken waaruit bleek dat ze goed werk deed, en ze meed elke persoonlijke verwijzing naar Bell. Die werd nooit met name genoemd maar altijd als 'het slachtoffer' omschreven. Die stugge positionering stond haaks op de emoties die het voorval losmaakte bij veel Afro-Amerikanen.'

Hoe uitten die hun woede?

'Niet door te plunderen en huizenblokken in de as te leggen, zoals in andere Amerikaanse steden na dergelijke voorvallen. Wellicht hing dat samen met de disciplinerende invloed die de omstreden dominee Al Sharpton in zijn gemeenschap uitoefent. 'Wij zijn boos (angry) zonder woest (mad) te zijn', is zo'n uitdrukking van hem. Maar in die boosheid worden wel wraakgevoelens geuit. Die sterken de politiebonden weer in de opvatting dat de agenten de pineut zijn. En zo wanen beide kampen zich slachtoffer.'

Wat is de parallel met ons Zwarte Pietdebat?

'Ook daarin ging snel de bereidheid ontbreken om zich in de gevoeligheden van de tegenstander te verplaatsen. Beide partijen voelen zich slachtoffer: de een van racisme, de ander van de aanslag op een onschuldig kinderfeest. Wat je nu ziet is een gevecht waarbij de modder van de een als munitie dient voor de ander. '

En hoe kom je uit die gijzeling?

'Door fouten ruiterlijk te erkennen en door een open omgang met het verleden te ontwikkelen. Dat wil zeggen: het verleden niet aanroepen om je gelijk te bevestigen. Dat is nu juist het probleem, als de tegenstelling haar origine heeft in de geschiedenis. Dan moet je niet alleen over je eigen schaduw heen springen, maar ook over die van je ouders en de mensen om je heen.'

Waaruit bestond die voorgeschiedenis van de NYPD?

'Historisch gezien is de NYPD in veel opzichten de kop van jut. In de 19de eeuw had het als instituut een zwak mandaat: migranten naar de vrije wereld wilden geen sterke politie. Dat weerhield hen er niet van de politie telkens aan te vallen wegens tegenvallende prestaties. Later probeerden autoritaire hervormers de politie te professionaliseren zonder de politieman op de straat erbij te betrekken. Die groep is zich steeds meer slachtoffer gaan voelen en heeft zich teruggetrokken in een cynische politiecultuur die wars is van verandering.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden