ColumnJoost Zaat

De zorg gaat weer open, nu die nog zinnig maken

Mijnheer Geerlings is oud. Na een eerdere beroerte is zijn gedrag veranderd, heeft hij altijd pijn en nergens zin in. ‘Ik kom de deur niet meer uit. Het hoeft van mij niet meer,’ zegt hij regelmatig. Totdat hij hoofdpijn krijgt en meer problemen heeft met het vinden van de goede woorden dan anders. Zijn bloeddruk is torenhoog en hij wil naar het ziekenhuis. Al die klachten heeft hij na zijn eerdere beroerte wel eens vaker gehad. Nooit waren er nieuwe afwijkingen in zijn brein. Dat is deze keer ook zo, maar nu zijn de slagaders naar zijn hersenen in zijn hals een keertje meegescand. Twee van de vier zijn verstopt. Kan best dat die verstoppingen er al veel langer waren en dat zijn woordvindingsproblemen daar weinig mee te maken hebben, maar dat wist niemand. Twee dagen later blijkt hij geopereerd te zijn. De verstopping is opgeheven. Heel snel is hij weer thuis want het ziekenhuis vindt hij vreselijk. Het gaat voor geen meter. Hij ligt in bed, zijn hals met een forse jaap doet zeer. ‘Wat is je nu eigenlijk verteld?’, vraag ik. ‘Nou, dat ik anders een nieuwe beroerte zou krijgen.’ Hij heeft geen geriater gezien om eens rustig te praten of het de moeite waard zou zijn.

Volgens de richtlijnen van de specialisten ‘kan’ zo’n ingreep zinnig zijn. ‘Recent’ onderzoek over het nut is meer dan 20 jaar oud, de tijd voordat we de bloeddruk intensief behandelden, geen cholesterolverlagers en minder bloedverdunners gaven. De operatie werd destijds vergeleken met ‘standaardzorg’. Nu die beter is, neemt het nut van zo’n ingreep dus automatisch af. Hoeveel mensen je moet opereren om één beroerte te voorkomen is niet helemaal duidelijk maar ligt – met die oude mogelijk geflatteerde gegevens – ergens tussen de 6 en de 15. Het is dus helemaal niet zeker dat mijnheer Geerlings binnen een paar jaar géén nieuwe beroerte krijgt, maar hij en zijn specialisten hopen en geloven dat hij die ene is. Ik ben een pessimist en geloof al helemaal niet dat al het gedoe zijn kwaliteit van leven verbetert. Hij gaat niet opgewekt worden, boeken lezen, naar het theater of lange wandelingen maken. Welke kwaliteit is er nu aan zijn leven toegevoegd na een wellicht toevallige bevinding?

Dokters en patiënten zouden na covid-19 tijd moeten maken om na te denken over wat goede zorg is. Tijd om te bedenken dat een mechanistische visie – verstopping opheffen geeft ietsje minder kans op een beroerte en dus een beter leven – lang niet altijd kwaliteit aan het leven toevoegt. Tijd om samen besluiten te nemen over het doel van pillen of operaties. De NZA publiceerde al een lijstje met behandelingen die snel weer opgestart moeten worden. Huisartsen verwezen volgens de NZA 690.000 minder mensen. Dat is een groot stuwmeer van uitgestelde zorg, maar daar zitten ook mensen bij die veel beter helemaal geen zorg kunnen krijgen. We missen een mooie gelegenheid te snoeien in minder zinnige zorg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden