De week in wetenschap: de raakpunten tussen Rebel Without a Cause en de Korea's

Filmliefhebbers wisten allang dat het goed kon aflopen in Korea.

Martijn van Calmthout.

Bij de verbluffende nieuwsbeelden van de handenschuddende Koreaanse leiders moest ik vorige week vanzelf denken aan de beroemde film uit 1955, Rebel Without a Cause met James Dean. Heerlijke filmklassieker, vol zwoele blikken van opstandige pubers die stoere domme dingen doen. Maar de film bevat en passant ook een van de beste illustraties van de zogeheten speltheorie, de wiskunde van confrontatie en conflict.

In Rebel gaat dat conflict, hoe kan het anders, om de affectie van een mooi meisje, gespeeld door Natalie Wood. James Dean en zijn concurrent dagen elkaar uit tot een potje chicken run. Ze zullen met hun pick-up truck tegelijk zo hard mogelijk naar een afgrond scheuren en de laatste die uit de auto springt, heeft gewonnen. Zestig jaar na dato mag ik vast wel verklappen dat Dean als eerste springt, maar wel overleeft terwijl zijn opponent in de afgrond rijdt omdat hij met zijn mouw aan de portier blijft haken.

Een prachtscène die zeker raakpunten heeft met de situatie in de Korea’s. In plaats van een autorace is daar een nucleaire wedloop gaande, die akelig dicht bij de afgrond lijkt te komen. Tot opeens die hand werd gereikt. Het spel was inmiddels zo gevaarlijk geworden dat zelfs de verliezer bij opgeven won. In principe natuurlijk, want of de nucleaire winter echt uit de lucht is, moet nog blijken. Al was het maar omdat de Amerikanen in Zuid-Korea echt aan de touwtjes trekken. En wie weet wie waaraan nog blijft haken.

De ironie wil dat 1955, het jaar van de film, niet alleen ongeveer het begin van de Koude Oorlog markeerde, maar ook van diezelfde speltheorie. Generaals en presidenten gingen bij wiskundigen te rade over de beste strategie van dreigen en paaien. Experts denken dat de wetenschap daar echt het verschil tussen vernietiging en vrede heeft gemaakt.

Met Jimmy Dean zelf liep het overigens zoals bekend niet goed af. Hij klapte op 30 september 1955 met zijn sportauto op een tegenligger en overleed ter plekke. Geen ontsnappen aan. Soms is het echte leven geen spel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.