Nieuws'Urban adapter'

De vos rukt op in de stad, tot op de Amsterdamse Wallen

Kijk nou! Een vos, midden in de stad! Bij de dierenambulance van Amsterdam kwamen vorige week meldingen binnen van vossen op de Wallen, bij Centraal Station en de omgeving van het Flevopark (in Oost). Ook in andere steden worden steeds vaker vossen gezien. Wat is er aan de hand?

De vos is een ‘urban adapter’. Hij weet z’n gedrag zo aan te passen dat hij de urbanisatie moeiteloos weet bij te benen.Beeld Getty Images

Het antwoord is eenvoudig: het is paartijd. Tot februari zijn mannetjesvossen op zoek naar vrouwtjes, en worden ze brutaler en onvoorzichtiger. Logisch dat ze in zo’n stemming zelfs op de Wallen belanden. Na een piek in januari neemt hun bezoek naar verwachting weer af.

Dat is niet het hele verhaal, lijkt het. De signalen zijn nog gemengd, maar verschillende instanties melden een toename van stadsvossen. Geen onbekend fenomeen. Wereldstad Londen herbergt een enorme vossenpopulatie, evenals meer Europese steden. Ook in Nederland. ‘Steeds vaker’ krijgt de dierenambulance van Den Haag meldingen, zo schrijft de instantie op z’n site. Vorig jaar huisde een hele vossenfamilie in de achtertuin van een woonhuis.

Een vos in de Britse stad Bristol.Beeld Getty Images

‘De vos kiest in toenemende mate de bebouwde kom als leefomgeving’, constateerde ook de Zoogdiervereniging al in 2008. Toen waren meldingen uit Apeldoorn, Arnhem, Almere, Maastricht en Rotterdam nog nieuw. Vorig jaar voorspelde de vereniging in het eigen tijdschrift een zonnige toekomst voor de stadsvos. Het slimme dier is een ‘urban adapter’. Hij weet z’n gedrag zo aan te passen dat hij de urbanisatie moeiteloos weet bij te benen. Hoe meer vossen, hoe minder de territoriumdrang, schreef de vereniging. De vos ontwijkt wegen en past zijn gedrag aan de verkeersdrukte aan. De laatste waargenomen gedragsverandering is dat de stadsvos minder schuw lijkt dan soortgenoten in het ‘wild’. ‘Hierdoor kunnen vossen overdag een schuilplaats gebruiken die dichtbij mensen in de buurt is’.

Dierlijk nachtleven

Hoeveel vossen in steden leven is onduidelijk. De dieren zijn ‘s nachts actief en weten zich overdag goed te verbergen. De Amsterdamse stadsecoloog Martin Melcher kreeg meldingen vanaf de Dappermarkt tot een woonhuis in West, waar een vos al drie jaar lang jongen grootbracht. Melchers schat de Amsterdamse populatie op zo’n 100 exemplaren. De aantallen fluctueren wat, afhankelijk van voedselaanbod en leefgebied.

Hij herinnert zich hoe de opening van de Piet Heintunnel het centrum ontsloot voor de talrijke vossen uit de wijk Zeeburg. ‘Een vos heeft vier dingen nodig: voedsel, soortgenoten, verblijfplaatsen en goede verbindingen. Als een van die pijlers ontbreekt, redt hij het niet. Anders kan hij overal zitten.’

Daar kan hij zelf van getuigen: ‘Voor een film over het dierlijke nachtleven heb ik wat cameravallen in de stad opgesteld. Waar ik ze ook opstel: overal verschijnen vossen. Zelfs toen ik als voer een oude banketletter neerlegde.’

 Indien de gelegenheid zich voordoet

Het Rotterdamse Bureau Stadsnatuur schatte in 2011 de populatie in de Maasstad op 30 tot 50 vossen. Daarin zit volgens André de Baerdemaeker, destijds mede-opsteller van een rapport, weinig verandering. ‘De Nieuwe Maas blijkt een niet te nemen hindernis, vandaar dat Rotterdam-Zuid nauwelijks tot geen vossen heeft. De aanvoer daar zal vanaf het zuiden moeten komen, maar buiten de stadsgrens wordt de vos op last van boeren flink bejaagd.’

De populatie wordt ook in Rotterdam niet structureel onderzocht. De Baerdemaeker: ‘Wel monitoren we het aantal gemelde verkeersslachtoffers. Daaronder zitten wat meer vossen, maar dat kan ook komen doordat de alertheid van boswachters en de dierenambulance is toegenomen. Dat zegt dus nog niet veel.’

Het Rotterdamse rapport bevatte advies aan de stadsbewoner: vossen niet voeren en niet aanraken. Het beest kan geen kwaad en brengt geen enge ziektes over. Belangrijker wellicht was dan ook het eerste advies: ‘Het waarnemen van een wilde vos is een buitenkans. Indien de gelegenheid zich voordoet: geniet ervan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden