ColumnJoost Zaat

De verheven status van kanker is verbazingwekkend

null Beeld .
Beeld .
Redactie

‘Yo, de vroege opsporing van kanker kan levens redden.’ Zo nodigt een rapper iedereen op opgewekte beats uit voor #EarlyBirdChallenge. ‘Ik laat hem even zien, hij is supermakkelijk. Let’s go! Handen, selfcare, stap uit, vuist&groove. Elke beweging driemaal achter elkaar.’ Filmpje maken, delen en een tikkie voor de kankerbestrijding. Die kankerbestrijding liet deze week BN’ers op tv dansjes doen voor ‘het goede doel’. Gelukkig kan ik niet dansen.

In mijn socialmediatijdlijn zit een advertentie van een zorgaanbieder die ‘het Nationaal prostaatkanker onderzoek’ aanbiedt. Dergelijk onderzoek bestaat niet. Ze vragen naar klachten die weinig voorspellend zijn voor prostaatkanker. Als ik – zoals bijna elke ouwe knar – bij een van de zeven vragen ‘ja’ invul, adviseren ze verder onderzoek. Kassa. En de Prostaatkankerstichting roept al weken per Ster-reclame alle mannen boven de 50 op naar de huisarts te gaan als ze een keertje minder goed plassen. Alsof die huisartsen niet al maanden watertrappelend het hoofd boven water houden omdat ze de plassen van de overlopende ziekenhuizen en ggz aan het opdweilen zijn.

Kortom, u zult weten dat het prostaatkankermaand is. Een beetje mangericht is dat wel, maar oktober was borstkankermaand en bovendien is het deze maand ook longkankermaand, een kanker die door toedoen van BigTabacco evenwichtiger verdeeld raakt over mannen en vrouwen. Elke maand heeft zijn eigen kanker: februari voor alle kankers, maart krijgt de darmen, april uw teelballen, mei huidkanker en september gynaecologische kanker. Kanker heeft zijn pr op orde.

De verheven status van kanker is verbazingwekkend. Sommige ‘topdokters’ vonden de opschorting van de bevolkingsonderzoeken vanwege covid-19 rampzalig want het zou veel levens kosten. Ook nu wordt alles op alles gezet om kankerzorg voor te laten gaan, alsof je niet net zo goed hevig kunt lijden door reuma of artrose. Al die vroege opsporing heeft – op een wat hoger niveau bekeken – weinig levens gered, al kunnen individuen dat wel denken. Van geen enkel bevolkingsonderzoek is aangetoond dat de totale sterfte daalt: je gaat bij deelname aan zo’n onderzoek iets minder vaak dood aan die kanker, maar als groep ga je net zo snel dood als mensen die bevolkingsonderzoeksbussen vermijden.

Zomaar psa-screening invoeren levert ons als maatschappij dus weinig gezondheidswinst op. Er vroeg bij willen zijn, is een mythe. Wat helpt? Betere diagnostiek om agressieve van ‘sloom groeiende’ kanker te onderscheiden, en een betere behandeling. Dokters, politici, patiëntenverenigingen stoppen geld en energie in screeningslobby’s terwijl ze te weinig aandacht besteden aan de enige echte preventie: bemoeilijken van de tabaksindustrie, aanpak van de tabaksverslaving, schonere lucht en beter voedsel. Vergeet voorlopig al die kankermaanden en al die collectes. Dwing die clubs tot zinniger acties.

Jonge kankerfondsenwervers klampen mij in zo’n ‘kankermaand’ nooit aan op straat. Ik weet mijn ergernis over de screeningsindustrie uit te stralen. Zoals altijd is mijn lief mijn vriendelijker ik. Die zegt tegen zo’n ingehuurd meisje naar eer en geweten: ‘Er zijn belangrijker zaken in het leven dan kanker. Ik heb het gehad en het gaat goed, dag.’ Waarop die dan alleen maar ‘fijn’ kan mompelen.

Joost Zaat is huisarts

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden