urologie

De slimme wc meet de gezondheid: ‘Menselijke uitwerpselen zijn een goudmijn aan informatie’

null Beeld Getty - bewerking studio v
Beeld Getty - bewerking studio v

Misschien moet u meer drinken. Misschien heeft u een blaasontsteking. De slimme wc kan zulke conclusies trekken op basis van uw ontlasting en urine. Diverse onderzoekers werken aan de technologie. Binnenkort bij u thuis?

Een wc die de gebruiker herkent aan de anus, die diarree kan vaststellen en die de urine kan inspecteren op bloed of andere eigenaardigheden: als het aan de Amerikaanse wetenschapper Seung-min Park ligt, installeert u binnenkort een slimme wc in de bestaande toiletpot.

De nieuwe technologie, ontwikkeld aan de Stanford-universiteit in Californië, kan met camera’s meten hoe snel of langzaam de urine van mannen die staan te plassen in de wc terechtkomt. Ze kan met een camera vlak onder de bril de stoelgang classificeren van ernstige diarree tot constipatie. Ook kan de wc testen of er bacteriën in de urine zitten en daarmee bijvoorbeeld blaasontsteking constateren.

Is dit de toekomst? Het staat in elk geval vast dat een groeiend aantal wetenschappers in het riool kijkt om meer te weten te komen over gezondheid. Zo geven metingen aan rioolwater informatie over hoe het coronavirus en de varianten daarvan zich verspreiden over Nederland. Maar ook drugssporen en zelfs de mate van obesitas in een gemeente is in het riool terug te vinden.

Elektronisch patiëntendossier

Met zo’n meting kun je alleen iets zinnigs zeggen over gezondheidstrends voor een hele stad of een paar wijken. Hoe zit het met de individuele burger die dit soort technieken wil toepassen om iets te weten te komen over zijn eigen gezondheid? Daar komt de slimme wc om de hoek kijken, die volgens Park over twee tot drie jaar te koop moet zijn voor consumenten. De gegevens die de wc verzamelt, komen automatisch in een elektronisch patiëntendossier terecht. Omdat zo’n toilet ontlasting en urine continu in de gaten houdt, kan de huisarts op tijd aan de bel trekken als er mogelijk iets ernstigs aan de hand is.

De voordelen van een slimme wc zijn evident, aldus Park. ‘Menselijke uitwerpselen zijn een goudmijn aan informatie’, vertelt hij enthousiast. Sinds de jaren tachtig wordt er al gewerkt aan een slimme wc en de mogelijkheden worden steeds groter. Het prototype slimme wc van Park en zijn team, dat vorig jaar verscheen, verzamelt op vier manieren gezondheidsgegevens. Teststrips meten in de urine waarden zoals eiwitten, glucosegehalte en bloed. Daarnaast zijn er twee camera’s die de urinestraal filmen en een derde technologie die de vorm van de ontlasting analyseert. Ten slotte is er een druksensor onder de wc-bril die bijhoudt hoe lang de gebruiker over zijn of haar behoefte doet.

Vingerafdruk

De gegevens komen direct in het goede patiëntendossier terecht, omdat de wc de gebruiker herkent aan de vingerafdruk tijdens het doortrekken. Daarnaast zit er een camera in die de gebruiker kan herkennen aan zijn achterste. Hierbij fungeert de anus, die voor elk mens uniek is, als een soort vingerafdruk. Dit is bedoeld voor een situatie waarin iemand naar de wc gaat, maar iemand anders vervolgens de wc doorspoelt.

Park en zijn collega’s zien de toekomst van de slimme wc positief in. Op dit moment is de technologie alleen geschikt voor mannen die staand plassen, ze werken aan een versie die ook bij vrouwen de urinestraal in de gaten kan houden. Ook zien ze mogelijkheden om het prototype verder te ontwikkelen tot testinstrument voor corona. Aan de ontlasting kan de wc dan direct meten of de gebruiker besmet is met het virus. Zo wordt een bezoek aan de teststraat verleden tijd.

null Beeld Getty - bewerking Studio V
Beeld Getty - bewerking Studio V

Park is niet de enige die een gouden markt voor zich ziet. Zo is de Israëlische professor Abd Al Higazi in zijn lab in Jeruzalem bezig een spectroscopische machine te ontwikkelen om in de wc te installeren. Spectroscopie werkt door middel van lichtgolven en kan daardoor de specifieke trillingen van moleculen meten. ‘De wc kan dan aan de urine zien hoe gezond iemand leeft en via de smartphone gezondheidsadvies geven’, zegt Higazi. ‘U drinkt niet genoeg’ kan dan als melding verschijnen. Ook kan de arts op tijd ingrijpen bij nierfalen als gevolg van diabetes of een hoge bloeddruk. ‘Wanneer je dat pas later ontdekt, is er soms een nieuwe nier nodig. En dan kan de wachtlijst best lang zijn’, aldus Higazi.

Bevolkingsonderzoek

Toch is niet iedereen overtuigd. Het nieuwste prototype van de Stanford-universiteit kan de vorm van de ontlasting meten, maar om te weten wat er in de ontlasting zit, is de technologie niet afdoende. Volgens Frank Vleggaar, maag-darm-leverarts aan het UMC Utrecht, heeft zo’n wc pas echt toegevoegde waarde als die bijvoorbeeld bloed in de ontlasting kan meten. Dit kan, vooral bij oudere mensen, duiden op darmkanker. ‘Nu worden mensen tussen de 55 en 75 jaar opgeroepen voor het bevolkingsonderzoek naar darmkanker, wellicht kan een slimme wc in de toekomst fungeren als screeningstool, waardoor het bevolkingsonderzoek niet meer nodig is.’

Continu op de hoogte zijn van alle gezondheidsgegevens kan ook onrust geven en onterechte meldingen veroorzaken. Een beetje bloed in de ontlasting hoeft niet op iets ernstigs te wijzen. ‘Jongere mensen met bloed in de ontlasting kunnen een aambei hebben. Of als een vrouw ongesteld is, kan bloed zich ook vermengen met de ontlasting’, zegt Vleggaar.

Ook Bart van Bezooijen, uroloog en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Urologie, betwijfelt of de slimme wc wel zo slim is als hij lijkt. ‘Als mannen ouder worden, krijgen ze vaak een zwakkere straal. Dat hoeft niet op iets ernstigs te wijzen. Het heeft meer zin om te kijken of er urine achterblijft in de blaas, omdat dat risico geeft op ontstekingen.’ En dat kan deze wc dan weer niet. Bovendien kunnen de ingebouwde urine-teststrips ook vals-positief uitpakken. Dan geeft de wc aan dat er bloed in de urine zit, maar blijkt er uiteindelijk in het ziekenhuis niks te zien. ‘Als er echt wat aan de hand is, ziet je urine rood. Dat kan elk mens ook zelf zien’, aldus Van Bezooijen.

En dan is er nog de privacy natuurlijk. Gehackte en uitgelekte bestanden van de slimme wc over je wel en wee in het kleinste kamertje? Bij het idee alleen al kan de stress op de darmen schieten. Park zegt dat het altijd een afweging blijft tussen privacy en de voordelen die een slimme wc kan geven. ‘Jongeren hebben in veel gevallen weinig baat bij een gezondheidscheck elke keer als ze naar de wc gaan. Maar oudere mensen hebben vaker last van verstopping of andere gezondheidsklachten. De slimme wc kan dan aanbevelingen doen voor voeding of zelfs medicatie. Die voordelen wegen dan op tegen de risico’s van een eventuele hack.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden