De Neder-Tyrannosaurus is best vertederend

Het onstuimige leven van Trix

Daar staat ze dan, in volle glorie. De staart omhoog, hoog boven je hoofd, de kop omlaag, alsof ze de bezoekers aanvalt. 'Ik schoot echt even vol toen ik haar hier voor het eerst zag staan', bekent hoofd tentoonstellingen Caroline Breunesse van Naturalis. 'Omdat ik het eindresultaat zo ongelooflijk mooi vind. Zo mooi van kleur, zo goed bewaard gebleven.'

Beeld Arie Kievit

De reus heeft iets kwetsbaars. Schuw, bijna. Valt ze aan, of deinst ze juist achteruit? Dit dier, dat door een toevallige lotsspeling niet verteerde maar versteende. Heel anders dan die dino's met hun hoog verheven koppen die je bij andere tentoonstellingen ziet. En zo is het ook bedoeld, vertelt paleontoloog en hoofdonderzoeker Anne Schulp. 'Andere T.rexen staan erbij alsof ze moeten vertellen: kijk eens hoe groot ik ben? Maar bij onze Trix wilden we dat anders doen.'

Opeens zie je de details. Die krassen op de neus. Een reeks bobbels op de ribben, indicatief voor geheelde botbreuken. Het door een ontsteking weggevreten bot, rechts vooraan de snuit. 'Of die vieze ontsteking in zijn staart, waar het bot uit woekert', zegt Schulp. 'Dit beest had een vreselijk zwaar leven.'

Dan valt op dat sommige botten wat donkerder zijn en gladder. Die zijn nagemaakt, met de 3D-printer. En het is de bedoeling dat je het ziet. 'Dat is ook onderdeel van het verhaal van dit dier', zegt Schulp. 'Complete skeletten vinden we nooit.'

Gat bij neus

Weggevreten bot na infectie. In de VS bezorgde dit gat de T.rex de bijnaam grandma pusface, oma pusbek.

Beeld Arie Kievit

Ribbenkast

Extreem goed geconserveerd doordat Trix in zanderige bodem bewaard bleef.

Beeld Arie Kievit

Volstrekt onovertroffen

Neem de klauwen. Die waren 'eraf geknabbeld' of weggespoeld toen ze hem vonden in Montana, vertelt Schulp, beeldend als altijd. 'Dat zijn de lekkere stukjes. En je hoeft als aaseter geen zaag mee te nemen als je komt lunchen.' Dus besloot men de ontbrekende delen aan te vullen met afgietsels van Sue, een ongeveer even grote Tyrannosaurus uit Chicago. Zodat Trix in feite de voeten en voorpoten van een andere dinosaurus heeft. 'Ik gebruik wel eens de autosloperij-metafoor', zegt Schulp. 'Wij de pootjes van Sue. En in Chicago missen ze weer een aantal buikribben. Misschien kunnen we hen daaraan helpen, als zij weer eens een nieuwe montage doen.'

Rijen dik

Want ja, die ribben. Die maken Trix 'volstrekt onovertroffen', vindt Schulp. Normaal raakt de ribbenkast na de dood in de verdrukking, maar bij Trix is hij intact gebleven, omdat het skelet verpakt raakte in zand. Experts gebruiken de ribbenkast momenteel om in detail te reconstrueren hoe het dier precies ademde.

'We willen het verhaal vertellen van de natuur en de wetenschap. En je moet zorgen dat je een paar iconische verhalen hebt waaraan je dat kunt ophangen', zegt directeur Edwin van Huis van Naturalis. Het museum annex nationaal biodiversiteitscentrum moet ook wel: honderd meter verderop is het echte museum gesloten wegens reuzenverbouwing, en tentoonstellingen als die van Trix moeten de tussenliggende twee jaar het vuurtje brandende houden. Naturalis stelt zich dan ook voor dat de bezoekers rijen dik aansluiten, na online reservering: het bijgebouw waar Trix wordt tentoongesteld kan maximaal 360 personen per uur aan.

Het laatste bot dat bij het monteren op zijn plaats werd geklikt was het wensbeen (8), in een van de vele mini-plechtigheden van de afgelopen weken. Het heeft iets van een sieraad, zo om Trix' hals. Dit, legt Schulp uit, is wat de lang verloren wereld van de dinosauriërs verbindt met die van ons. Een sleutel naar een andere tijd, moderne vogels dragen hem ook. 'Je komt dit bot tegen als je kip eet. Zo zie je dat dit eigenlijk gewoon een heel grote kip is.'

Wervel met woekering

Botwoekering aan staartwervel, duidt op een slecht genezen ontsteking.

Beeld Arie Kievit

Achterpoot

Aan gladheid en kleur is te zien dat botten zoals de poten uit de 3D-printer komen. De linkerachterpoot is een gespiegelde en geprinte kopie van de rechterpoot.

Beeld Arie Kievit
Beeld Arie Kievit

Hersenen
Hersenvolume en -vorm zijn bepaald door de hersenholte te bestuderen met röntgen. Trix had ongeveer 1 liter hersenen, en een zeer ontwikkeld reukgedeelte. De mens heeft iets grotere hersenen: 1,2liter gemiddeld.

Metalen frame
Zwaar metalen frame ter ondersteuning van de kop. Trix is de enige T.rex met de echte kop erop; andere exemplaren worden tentoongesteld met een (lichter) afgietsel.

Voorpoten
Korte, gespierde voorpoten, vermoedelijk om worstelende prooien vast te houden. Deze zijn gekopieerd van een andere T.rex, Sue.

Vrouwtje
Robuuste botten en de grote maat duiden op een vrouwtje. Bij T.rexen zijn de vrouwtjes groter dan de mannetjes, net als bij veel 'moderne' roofvogels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.