De week in techLaurens Verhagen

De nadelen van gratis software

Je kunt advertenties verwachten bij gratis diensten. Maar een fabrikant van virussoftware maakte het nog bonter.

‘Gratis antivirus van hoge kwaliteit met opties op expertniveau, die veel commerciële producten overtreft.’ Aldus Techradar over de antivirussoftware van Avast. PCMag was al even lovend met de constatering dat het gratis pakket ‘zeer goed scoort in de tests’ en een ‘verrassend uitgebreid pakket aan mogelijkheden’ heeft.

Waarom de portemonnee trekken als er ook gratis software als Avast bestaat? Het klassieke antwoord: omdat dat soort software meestal gepaard gaat met advertenties. Daar valt wellicht nog wel mee te leven. Maar sinds kort weten we dat Avast ordinaire spionagesoftware was. Ja, het detecteerde braaf virussen, maar stuurde in ruil voor dit werk allerlei gegevens – ‘elke zoekopdracht, elke klik en elke aankoop op elke site’ – van de gescande computer door naar Avasts dochterbedrijf Jumpsuit.

Dit bedrijf verkocht het surfgedrag (bezochte pagina’s, bekeken filmpjes, noem maar op) vervolgens weer door aan commerciële partijen als Google, Microsoft en Pepsi. Na de ontdekking van techsites Motherboard en PCMag ging Avast diep door het stof en besloot zelfs heel Jumpsuit te ontmantelen.

Goed nieuws voor de consument, maar het incident staat helaas niet op zichzelf. Facebook en Google liggen al langer onder vuur vanwege hun verdienmodel: het leveren van prachtige gratis diensten in ruil voor het verzamelen van data voor advertentiedoeleinden. Daarvan kun je nog zeggen dat de consument kan kiezen de diensten te gebruiken of niet.

De Ring deurbel.

Anders ligt het bij een softwarepakket dat Amerikaanse artsen gebruiken om patiëntgegevens bij te houden. Dit gratis online patiëntendossier van softwaremaker Practice Fusion blijkt gesponsord te zijn door een grote medicijnfabrikant. U raadt het al: het programma kwam ongevraagd op de proppen met het advies om zware en verslavende pijnstillers voor te schrijven. Dit is tussen 2016 en 2019 gebeurd. Practice Fusion heeft inmiddels toegezegd 145 miljoen dollar te betalen om verdere rechtszaken af te kopen. De software werd door tienduizenden artsen gebruikt. Bij het eentweetje tussen de farmaceut en de softwaremaker stonden artsen en patiënten buitenspel.

Loop je zulke risico’s niet bij betaalde producten? Nou nee. Neem Amazon, dat met Google en Facebook wordt geschaard onder de grote datagraaiers. Een van de merken van Amazon is Ring, dat onder andere slimme deurbellen op de markt brengt, ook in Nederland. Prima producten met gebruiksvriendelijke software. Maar niet gratis: Ring-deurbellen kosten tussen de honderd en vijfhonderd euro. Het probleem zit in de bijbehorende gratis app.

De Android-versie daarvan blijkt te zijn volgepakt met trackers, blijkt uit onderzoek van de Amerikaanse consumentenorganisatie EFF. Gegevens van de gebruikers komen zo terecht bij analyse-, data- en advertentiebedrijven, onder andere Facebook. Onschuldig zegt Ring zelf, maar de EFF concludeert: ‘Ring is niet alleen een product waarmee gebruikers hun buren in de gaten kunnen houden. Het bedrijf gebruikt het ook als surveillance voor zijn eigen klanten.’

Daar sta je dan met je deurbel van vijfhonderd euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden