De mens was al eerder in Turkije, bewijst ruim 1,17 miljoen jaar oud mesje

Veel eerder dan gedacht liepen er mensachtigen rond op het Anatolisch schiereiland. Dat blijkt uit de vondst van een stenen werktuig van 1,2 miljoen jaar oud in een oude rivierbedding in West-Turkije. Het steentje bevestigt het vermoeden dat Turkije voor de oermens de toegangspoort tot Europa was.

Beeld Vrije Universiteit Amsterdam

Volgens de gangbare theorie kwam onze voorloper een kleine twee miljoen jaar geleden vanuit Afrika in Azië terecht en belandde hij ruim een miljoen jaar geleden via Turkije in Europa. De vindplaats van het werktuig ligt nog geen 200 kilometer ten zuiden van de Bosporus, de doorgang die de oermens destijds vermoedelijk gebruikte om het Europese vasteland te bereiken.

Aardwetenschappers uit Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Turkije beschrijven de vondst in een artikel dat in januari zal verschijnen in het vakblad Quaternary Science Review. De onderzoekers denken dat het de Homo erectus was die de steenscherf achterliet, waarschijnlijk na het gebruikt te hebben als een soort mes.

Het gevonden oergereedschap is van kwartsiet, ongeveer 5 centimeter groot en duidelijk zichtbaar bewerkt door er met een hard voorwerp scherfjes af te slaan. De aardwetenschappers troffen de steen aan in sedimentlagen uit een voormalige bocht van rivier de Gediz.

Vulkaanlandschap

Er zijn wel eerder werktuigen in Turkije gevonden, zegt Tom Veldkamp, fysisch geograaf van de Universiteit Twente, die aan het onderzoek meewerkte, maar daarvan was het niet mogelijk de ouderdom goed te bepalen. Dat kon dit keer wel: de Gediz stroomde destijds door een vulkaanlandschap en lava is goed te dateren. Het gereedschap moet tussen 1,17 miljoen en 1,24 miljoen jaar geleden in de rivierbedding zijn achtergelaten.

De oudst bekende resten van oermensen uit Turkije zijn een paar stukken schedel, waarvan men tot voor kort dacht dat ze rond de 500 duizend jaar oud waren. Begin dit jaar werd al gesuggereerd dat ook deze ouderdom moest worden bijgesteld naar ongeveer 1,2 miljoen jaar, maar die datering ging gepaard met veel onzekerheden. 'Het oermesje uit de Gediz is het eerste onomstotelijke bewijs dat er toen inderdaad al mensachtigen in Turkije aanwezig waren', zegt Veldkamp.

Alexander Verpoorte, archeoloog van de Universiteit van Leiden, niet betrokken bij het onderzoek, reageert enthousiast: 'Het onderzoek ziet er degelijk uit en bevestigt wat er te verwachten is op basis van eerdere vondsten uit Dmanisi in Georgië en Atapuerca in Spanje.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden