INTERVIEW

'De meeste mensen maken gewoon lekker thuis in bed kinderen'

Reageerbuisbevruchting is minder effectief dan ouders en artsen denken, vermoedt klinisch embryoloog Sjoerd Repping. Hij begint een groot onderzoek.

Beeld WFA

Zelf ziet Sjoerd Repping, klinisch embryoloog aan het AMC in Amsterdam en hoogleraar humane voortplantingsbiologie aan de UvA, nooit patiënten. Maar van artsen van zijn afdeling weet hij maar al te goed hoe de koppels eraan toe zijn als ze zich met hun kinderwens bij het ziekenhuis melden. 'Dat is echt een grote stap. Iedereen heeft het eerst gewoon thuis geprobeerd. Als het blijft mislukken, zijn mensen tot bijna alles in staat.'

Repping is maandag 16 november te gast in het Kenniscafé in een debat over onze voortplanting. Als het maken van een kind niet goed lukt, is van alles mogelijk. En zelfs aan het ongeboren kind is tegenwoordig vergaand te sleutelen. Vraag is of alles wat kan ook moet. Repping is van de terughoudende school.

Hoe moeilijk is het om een kind te maken?

'Gelukkig voor verreweg de meeste stellen niet heel erg moeilijk, doorgaans lukt het op den duur gewoon. Maar vooral met het stijgen der jaren wordt het moeilijker voor de vrouw; dat wijzen statistieken uit.'

En de man?

'Bij de man is toenemende leeftijd geen probleem. Sommige mannen hebben te weinig of zelfs helemaal geen zaadcellen in het sperma. Daar is wat aan te doen. Een kwart van de mannen zonder zaadcellen in hun sperma wordt alsnog vader.'

Hoeveel patiënten komen naar u toe?

'Bij het AMC melden zich jaarlijks rond de tweeduizend paren met een kinderwens. Bij ongeveer 30 procent van de gevallen die wij zien, is er een duidelijk en behandelbaar probleem. De rest is wat we noemen onbegrepen onvruchtbaarheid.'

U weet dan niet wat er aan de hand is.

'Onvruchtbaarheid is gedefinieerd als het niet optreden van een zwangerschap na een jaar proberen langs de natuurlijke weg. Als dat niet lukt, kan er van alles loos zijn. Maar het is ook een kansproces. Langer proberen kan de oplossing zijn. Al is dat soms zwaar.'

Verplicht seksen wordt er niet leuker op.

'De psychologie is een belangrijke factor. We tuigen daarom momenteel een onderzoek op naar de vraag hoe je het leuk kunt houden of weer leuk kunt maken als je het al meer dan een jaar probeert zonder succes.'

Stellen komen naar de dokter. Die willen een oplossing.

'De kinderwens is een sterke kracht, voortplanten is voor bijna alle mensen, na overleven uiteraard, het belangrijkste wat er is. Dat het niet gaat, is voor velen niet te verkroppen. Maar ik zie ook dat ze de wetenschap dan zien als een kind een snoepwinkel. Ze willen alles en zijn tot alles bereid.'

Koste wat het kost?

'Niet alleen financieel, maar ook fysiek. Een ingreep als ivf is geen kleinigheid. Hormoonbehandelingen, puncties, je nageslacht in een lab of de vriezer, de spanning. Heel zwaar.'

Als mensen dat ervoor over hebben is dat toch geen punt?

'Vanuit de patiënt gedacht is dat misschien waar, maar we moeten ons ook afvragen of een bepaalde ingreep wel zinvol is. Anders moet je het gewoon niet doen. Wij hebben eerder met gedegen onderzoek aangetoond dat een bepaalde nieuwe techniek, PGS genaamd, niet leidt tot meer zwangerschappen, ondanks alle claims. Dat is niet wat mensen willen horen, en klinieken die het aanbieden ook niet. We hebben het eindeloos op congressen moeten uitleggen.'

Sjoerd Repping

En er komt meer. Uw afdeling werkt aan een onderzoek naar de meerwaarde van ivf bij paren met onverklaarde onvruchtbaarheid.

'Een groot onderzoek, omdat we vermoeden dat er soms te gemakkelijk naar reageerbuisbevruchting wordt gegrepen. Dat gaan we nu uitzoeken door de helft van deze mensen wel met ivf te behandelen en de helft niet.'

Gaan die mensen dan niet gewoon elders shoppen.

'Natuurlijk. Zo gaat het. Als wij niks doen, gaan stellen soms naar België of Spanje. Het zij zo, ik vind dat je de wetenschappelijke feiten moet volgen en niet zomaar een invasieve en dure behandeling moet 'aanbieden'.'

En de echte hightech? Stel dat wij als twee mannen een eigen kind zouden willen maken.

'Afgezien van het probleem dat we geen van beiden een baarmoeder hebben en we dus een draagmoeder moeten vinden, ja, dat zou theoretisch kunnen. Althans, bij muizen lukt het om uit stamcellen in de huid een eicel te maken en die te bevruchten. Bij de mensen weten we nog niet of dat kan, maar biologisch lijkt het dus niet onmogelijk.

'Het wordt voor vrouwen wellicht wat lastiger om zaadcellen te maken, omdat vrouwen geen y-chromosoom hebben, wat essentieel is voor de vorming van zaadcellen. Wat we overigens natuurlijk nog helemaal niet weten is of het wel allemaal veilig is voor het nageslacht.'

En moet dat dan ook kunnen?

'Weet je, het gekke is dat er heftige morele discussies over al die fancy technieken worden gevoerd, van ivf met embryoselectie tot het genetisch manipuleren van embryo's, maar dat het dan vaak om heel kleine aantallen patiënten gaat. Gaan we ons niet straks allemaal via ivf met genetische manipulatie voortplanten? Ik denk van niet. Verreweg de meeste mensen maken gewoon lekker thuis in bed kinderen, geen punt, waarom zou je daaraan technisch veel gaan rommelen?'

Het Volkskrant/KNAW/NEMO Kenniscafé 'Baby's maken' is op maandag 16 november om 20.00 uur in De Balie, Amsterdam. Informatie en kaarten op www.debalie.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden