De media is?

Alex, Louis, Klukkluk...

Hoorde u het? Willem-Alexander zegt het ook.

De verse vader (Gefeliciteerd natuurlijk, hoogheden, mede namens onze lezers) vond het welletjes met het geflits en kondigde zijn vertrek aan. 'De media krijgt nog genoeg gelegenheid om het leven van onze dochter te volgen', sprak hij.

De media krijgt.

Waarom verbaasde dit Hedenlands niet? Moeilijk te zeggen. Hebben early adopters van het Hedenlands bepaalde eigenschappen gemeen? Glad ijs, maar toch, een zekere mate van onzekerheid, misschien? Men vertrouwt zichzelf niet, is bang het fout te doen en neemt snel de laatste nieuwigheden over, zonder eigen denkwerk. Maar ja, de sprekers van wie wordt overgenomen zijn ook zo, die hebben het weer van iemand anders overgenomen, die ook zo is, enzovoort. Aan het eind van deze keten staat een dominante domkop.

Het geval wil dat op het weblog van Hedenlands (www. volkskrant.nl/hedenlands) hierover net een discussie gaande is. Hedenlands hoort het steeds vaker, 'de media heeft'. 'De media kan dit zo niet door laten gaan, de media is hier verantwoordelijk voor, dus de media moet hier iets aan doen.'

Merkwaardig. Het is toch één medium, twee media? Je zegt toch ook niet 'de musea sluit', of 'de Nederlandse conservatoria haalt niet het vereiste onderwijsniveau en gaat daarom beter samenwerken'?

Blijkbaar denkt men: sector, bedrijfstak, industrie, dat is enkelvoud. Men ziet de media als één massief geheel, een éénkoppig organisme, zogezegd, in plaats van het veelkoppige monster dat het in werkelijkheid is, pardon, die het in werkelijkheid zijn.

Vooral wie zich belaagd voelt door de media zal geneigd zijn dat enkelvoud te gebruiken. Leden van het Koninklijk Huis bijvoorbeeld. Vandaar misschien ook dat veel respondenten Louis van Gaal noemen als typische gebruiker van 'de media heeft'. U weet wel, Louis van Oranje. Spreekt Van Gaal ook over zichzelf in het meervoud, zoals andere vorsten?

'Overigens valt mij op dat hetzelfde geldt voor de USA', schreef Jan Willem Hoepman.

'Heel vaak hoor je ”de Verenigde Staten heeft”, terwijl het om een meervoudsvorm gaat.'

Dat is het punt. Als iets nauwelijks als enkelvoud voorkomt (verenigde staat?), wordt het een ding op zichzelf, zoals 'graan', 'water', of 'informatie.' De taalgebruikers die zich verzetten tegen die verschuiving storen zich aan de gebruikers die dit als een voldongen feit zien.

Over de VS gesproken (bruggetje): in het Engelse taalgebied is men al verder met deze trend. Vrijwel iedereen op de Amerikaanse televisie zegt the media is, en ook data wordt steeds vaker als enkelvoud gebruikt. Een BBC-documentaire over de ramp met het ruimteveer Columbia. Bij het onderzoek werd gebruik gemaakt van miljoenen meetgegevens die gedurende de vlucht vanuit het toestel naar aarde werden gezonden en opgeslagen. Of zoals de voice-over het zei: 'This data was recorded during the sixteen day flight of the Columbia.'

The data is, op internet wemelt het ervan.

Media als enkelvoud wordt in Engelstalige woordenboeken nog niet vermeld, maar over data doen ze niet moeilijk.

'Hoewel het in zijn Latijnse vorm meervoud is, wordt data steeds meer gebruikt als ontelbaar naamwoord: deze data zijn heel interessant /deze data is heel interessant', zegt het Longman Dictionary of English Language and Culture. Maar:

'Some people still do not like this uncountable use of the word.'

De gezaghebbende Merriam-Webster Dictionary noemt beide vormen simpelweg standard. Dat je in druk vaker 'de data zijn' tegenkomt, is volgens Webster omdat veel uitgeverijen dat nog als norm hanteren.

Volgens Jos Barens zit het allemaal anders. Van Gaal is gewoon een soort Klukkluk, schrijft hij. Die zei ook: 'Klukkluk zijn van de winderige.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden