De week in techLaurens Verhagen

De Jumbo in Alphen aan den Rijn staat symbool voor alles wat slecht is aan gezichtsherkenning

De Jumbo in Alphen aan den Rijn werd geprezen als veiligste winkel. Maar de technologie die werd gebruikt, is inmiddels omstreden.

Maar liefst tachtig slimme camera’s heeft de lokale Jumbo-vestiging in Alphen aan den Rijn in zijn winkels hangen, zo vertelt de trotse eigenaar op een YouTube-filmpje. Iedereen die de winkel binnenkomt, wordt in beeld gebracht en meteen vergeleken met een database met eerder betrapte winkeldieven.

De supermarkt kreeg er vorig jaar een mooie prijs voor: de veiligste winkel van Nederland. Die vreugde is inmiddels omgeslagen. Een dergelijke inzet van moderne technologie maakt een te grote inbreuk op onze privacy.

De Jumbo staat nu in Nederland symbool voor alles wat slecht is aan gezichtsherkenning. Dat het in de praktijk geen tachtig, maar twee camera's blijken te zijn die bij de ingang hun werk deden (ze staan nu tijdelijk uit), doet niets af aan dat sentiment. 

Zelfs minister Grapperhaus liet zich eerder al in negatieve bewoordingen uit over dergelijk gebruik van gezichtsherkenning, waarbij mensen continu in kaart worden gebracht: dat ‘is niet de samenleving waar ik voor sta’. 

D66-kamerlid Kees Verhoeven stelde Kamervragen. Hij wil van minister Dekker weten of het mag wat deze Jumbo-winkel doet. Uiteindelijk gaat daar de rechter of de Autoriteit Persoonsgegevens over, zegt Dekker, maar hij legt wel uit wat onze privacywetgeving erover zegt: ‘de verwerking van biometrische gegevens met het oog op identificatie van een persoon is in beginsel verboden’. Wel zijn er uitzonderingen op dit verbod. Iemand kan bijvoorbeeld expliciet toestemming geven. Of er moet een ‘zwaarwegend algemeen belang’ zijn. Of het tweede punt van toepassing is op de überveilige Jumbo-winkel is nog maar de vraag. 

Het probleem is natuurlijk breder dan Alphen aan den Rijn. De technologie evolueert razendsnel terwijl een maatschappelijke discussie erover nu pas een beetje op gang begint te komen. In de Verenigde Staten is de politiek al een stuk verder. In verschillende steden is namelijk een verbod op het gebruik van gezichtsherkenning in de openbare ruimte ingesteld. In San Francisco bijvoorbeeld, toch – of misschien wel juist daarom – de hightech-bakermat. Verder volgen nog ingrijpender verboden, op staatsniveau zelfs, en ondersteunt een aantal Democratische presidentskandidaten een al dan niet gedeeltelijke ban. Steeds weer met als argument dat er eerst eens goed over alle negatieve gevolgen moet worden nagedacht: inbreuk op privacy, onbedoelde fouten en het versterken van vooroordelen met name.

Inmiddels lijkt ook Europa te volgen. De Europese Commissie heeft een voorstel in voorbereiding voor een tijdelijk verbod op het gebruik van gezichtsherkenning in de openbare ruimte. Zo’n voorstel kreeg deze week steun uit onverwachte hoek. Sundar Pichai (hoogste baas van Google-moederbedrijf Alphabet) ziet er wel wat in. Nu de lokale Jumbo nog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden