ReportageHuawei-Smartbus

De Huawei-Smartbus: een educatieve goocheltruc voor scholieren

De Chinese techgigant Huawei gaat met een Smartbus de scholen langs om jongeren te onderwijzen in digitale veiligheid. Niet iedereen vertrouwt het bedrijf. ‘Het lijkt een beetje alsof een snoepfabriek lesgeeft over obesitas.’

Kinderen aan het werk in het mobiele klaslokaal in de Smartbus van Huawei.Beeld Arie Kievit

De kinderen kijken nog half op de Huawei-mobiel als goochelaar Jordi een blauwe duim uit zijn broekzak tovert. ‘Weten jullie wat dit is?’, vraagt hij. ‘Een like’, schreeuwt de voltallige vmbo-1-klas van het Van Maerlantcollege in Den Bosch. Jordi’s hand draait langzaam weg. Eén like worden twee likes die uit het niets weer drie worden. Hun mobiel hebben de kinderen inmiddels weggelegd. Met serieuze stem richt Jordi zich weer tot de klas. ‘En weet iemand wat een digitale voetafdruk is?’

Deze educatieve goochelshow vindt plaats in de Huawei-smartbus, een initiatief van het Chinese techbedrijf Huawei. Op zo’n 25 Nederlandse scholen is de bus welkom om – in totaal ongeveer 2.500 – scholieren tussen de 11 en 15 jaar te onderwijzen in digitale veiligheid en privacy. De bus rijdt ook langs scholen in België, Spanje en Portugal.

Dat is opvallend. Vooral omdat juist Huawei de afgelopen jaren in opspraak kwam wegens beschuldigingen van digitale spionage. Voor een vader met een zoon op het Eindhovense Van Maerlantlyceum – de bus kwam er in december – is de ophef reden de Volkskrant te schrijven. ‘Het is toch vreemd dat juist dit bedrijf onze kinderen zou moeten bijbrengen hoe ‘zelfbewuste en verantwoordelijke digitale burgers’ te worden.’

Die kritiek wordt gedeeld door José van Dijck, hoogleraar media en digitale samenleving aan de Universiteit Utrecht. ‘Het lijkt een beetje alsof een snoepfabriek les gaat geven over obesitas.’ Het bedrijf zou volgens de Amerikaanse inlichtingendiensten banden hebben met de Chinese overheid en ‘achterdeurtjes’ aanleggen in zijn netwerken die spionage mogelijk maken. Hard bewijs ontbreekt, toch wil de Nederlandse overheid, mede na advies van veiligheidsdienst AIVD, bedrijven uit ‘landen met een offensieve cyberstrategie’ weren uit de kern nieuwe 5G-netwerken. Thuisland China van Huawei wordt hieronder geschaard. 

De Smartbus van Huawei. Binnen bevindt zich een mobiel klaslokaal waar de Chinese techgigant de kinderen bijschoolt in digitale veiligheid en privacy.Beeld Arie Kievit

Nu de licenties voor de aanleg van 5G-netwerken in Europa worden verdeeld, heeft Huawei ook alle reden zich positief aan de buitenwereld te presenteren. Met de aanbestedingen is veel geld gemoeid. ‘En het sponsoren van dit soort campagnes is relatief goedkoop en vrij effectief’, zegt hoogleraar Van Dijck. ‘Het bedrijf is heel nadrukkelijk bezig met een charmeoffensief waarmee het wil laten zien dat het EU-waarden zoals transparantie en privacy omarmt.’

Aan de buiten- en binnenkant van de bus staan naam en logo van het bedrijf groot afgebeeld. Het zijn niet de enige reclame-uitingen. Op één van de vijf informatieschermen van de bus speelt zich een filmpje af over de draadloze netwerken. Nadat een zendmast in beeld komt, loopt een vrolijk lachend poppetje in de vorm van een mobieltje een nachtclub binnen. 5G, staat boven de deur geschreven.

Van een charmeoffensief is volgens Gert-Jan van Eck, Huawei-topman Nederland, geen sprake. De bestuurder van het bedrijf is vandaag aanwezig voor een korte openingsspeech. ‘Wij vinden gewoon dat we als bedrijf onze maatschappelijke verantwoordelijkheid moeten nemen’, zegt Van Eck. Hij wijst op een vergelijkbaar initiatief uit 2014 in Spanje. ‘Nog ver vóór alle ophef.’

Het Van Maerlantcollege heeft geen bezwaren tegen de komst van de Smartbus en ziet de lessen als een welkome aanvulling. ‘We willen de kinderen bewust maken van hun onlinegedrag’, zegt Tanja Popma, leraar Engels en mediacoach op de school. Het initiatief van Huawei past bij de cursus Mediawijsheid die leerlingen van het Van Maerlant in de eerste lesjaren volgen. De ophef rond het bedrijf was voor Popma geen reden van het bezoek van de bus af te zien. ‘Van tevoren hebben we goed met de organisatie over de inhoud van de les gesproken’, zegt ze.

Van Eck benadrukt dat alleen anonieme data van leerlingen wordt verzameld. Die data wordt alleen gebruikt door Insight, een expertnetwerk waarmee Huawei een partnerschap is aangegaan voor het onderwijs. Van Eck speelt met het idee om met Insight een lespakket te ontwikkelen voor digitale veiligheid.

Mobiel klaslokaal in de SmartBus van Huawei. De bus rijdt in oktober en november door heel Nederland en België, daarna rijdt hij verder naar Spanje en Portugal.Beeld Arie Kievit

Alle extra aandacht voor mediawijsheid is in principe mooi meegenomen, vindt hoogleraar Van Dijck. Maar er moet wel bij worden stilgestaan wie die lessen geeft. Dat heeft volgens Van Dijck invloed op de inhoud van het onderwijs. ‘De nadruk wordt vaak gelegd op de verantwoordelijkheid van jonge gebruikers. Het gaat nooit over wat aanbieders van sociale media en smartphones kunnen doen of zouden moeten doen om digitale veiligheid van deze jongeren te garanderen.’

Van Eck vindt dat de gebruiker wel degelijk zelf de meeste invloed heeft op digitale veiligheid. ‘Zonder Huawei was Nederland niet veiliger of onveiliger.’ Het bedrijf wil de leerlingen bewust maken van de risico’s. ‘Wij willen ze mogelijkheden bieden zich te beschermen.’

In de bus lijken de scholieren zich niet zo druk te maken om de ophef. Vooral de trucs van goochelaar Jordi blijven hangen. Sommige leerlingen kenden het bedrijf nog niet voordat ze de Smartbus ingingen. ‘Ik wist alleen dat ze Chinees zijn’, zegt Jari (14). Hij vindt het vooral gaaf dat het bedrijf helemaal van de andere kant van de wereld is gekomen. Siem (12) kijkt op. ‘Ik had er nog nooit een reclame van gezien. Ik vond het eigenlijk al een rare mobiel.’

Techbedrijven in het onderwijs

Huawei is niet het enige techbedrijf met initiatieven in het Nederlandse onderwijs. Ook het Zuid-Koreaanse Samsung komt langzaam het klaslokaal in. Met de door het bedrijf gefinancierde gratis app Schoollink kunnen docenten ideeën over digitale lesmethodes en vaardigheden delen. Het initiatief moet helpen de kennis van docenten te verspreiden.

Google blijkt zelfs hofleverancier. Volgens Kennisnet, een publieke organisatie die scholen ondersteunt met ict, heeft Google zo’n 70 procent marktaandeel in software in het basisonderwijs. Vooral Googles onderwijsplatform G suite for education is populair. Privacyorganisaties vrezen dat het concern data van leerlingen verzamelt. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden