De Heinekenprijzen voor de beste wetenschappers

De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) heeft de Heinekenprijzen, de belangrijkste internationale wetenschapsprijzen van Nederland, dit jaar toegekend aan drie Britse en twee Amerikaanse onderzoekers.

Jennifer Doudna behoort tot de winnaars van de Heinekenprijs. Zij is één van de uitvinders van CRISPR-Cas, een nieuwe techniek om zeer gericht dna te herschrijven. Beeld anp

Een van de winnaars is de vooraanstaande Amerikaanse hoogleraar Jennifer Doudna, die naam maakte als mede-uitvinder van een nieuwe techniek om gericht dna te herschrijven. Deze techniek - CRISPR-Cas genoemd - wordt beschouwd als een van de belangrijkste wetenschappelijke doorbraken van de afgelopen decennia.

Aan elke Heinekenprijs is een bedrag van 200 duizend dollar (175 duizend euro) verbonden. De winnaars worden geselecteerd door jury's van topwetenschappers uit binnen- en buitenland. De prijzen worden in september uitgereikt in de Beurs van Berlage in Amsterdam. De winnaars zijn:

Jennifer Doudna

Jennifer Doudna (Hawaii, 1964) is hoogleraar biochemie en moleculaire biologie aan de Universiteit van Californië in Berkeley. Wereldberoemd is ze als een van de uitvinders van CRISPR-Cas, een nieuwe, sensationele techniek om zeer gericht dna te herschrijven. Dit is alom bejubeld als een van de grootste wetenschappelijke doorbraken van de afgelopen decennia; Doudna brengt gentechnologie voor het eerst binnen het bereik van 'gewone' laboratoria. Doudna studeerde scheikunde en maakte vervolgens naam als onderzoeker van met name RNA, de kleine, veelzijdige dragers van erfelijke informatie in de cel. Ze werkte daarbij in het lab van de vermaarde synthetisch bioloog en Nobellaureaat Jack Szostak, in 2008 overigens ook winnaar van een Heinekenprijs.

Jennifer Doudna. Onderzoek: zeer gericht dna herschrijven. Beeld Henk Brands

Steve Jackson

Steve Jackson (Groot-Brittannië, 1962), hoogleraar biologie aan de universiteit van Cambridge, ontvangt de Heinekenprijs voor zijn onderzoek naar het herstel van dna in menselijke cellen en voor de toepassing van die kennis bij de ontwikkeling van nieuwe kankermedicijnen. De moleculair bioloog onderzocht hoe een cel weet welk herstel nodig is als dna-moleculen in onze lichaamscellen beschadigd raken. In kankercellen zijn vaak een of meer methoden van dna-herstel defect. Jackson zoekt medicijnen die tumorcellen laten afsterven door hun herstelvermogen af te breken. Zijn research heeft een nieuw middel tegen een vorm van eierstokkanker opgeleverd. Andere middelen worden getest.

Steve Jackson. Onderzoek: ontwikkeling van nieuwe kankermedicijnen. Beeld Henk Brands

Elizabeth Spelke

Elizabeth Spelke (VS, 1949) is hoogleraar psychologie aan de Harvard Universiteit en geldt als een van de grondleggers van het cognitieonderzoek bij vaak nog zeer jonge kinderen. Met vernuftige experimenten doorgrondde ze welke aangeboren 'kernkennis' kleine kinderen hebben op het gebied van zaken als getalbegrip, ruimtelijk inzicht en communicatie. Haar centrale theorie is daarbij dat mensen in allerlei aangeboren kennis niet eens zo gek veel verschillen van dieren, maar dat we vooral beter in staat zijn de afzonderlijke 'modules' met elkaar te combineren, met taal als bindmiddel.

Elizabeth Spelke. Onderzoek cognitie bij zeer jonge kinderen. Beeld Azeddine Tahiri

Georgina Mace

Georgina Mace (Groot-Brittannië, 1953), hoogleraar biodiversiteit en ecosystemen aan het University College Londen, is beloond voor haar onderzoek naar prioriteiten in natuurbehoud. Ze ontwikkelde een systeem voor wetenschappelijke criteria voor bedreigde ecosystemen en soorten. Dat systeem vormt de basis voor de wereldwijde 'Rode Lijst' van bedreigde soorten. Volgens de KNAW heeft Mace veel bijgedragen aan het inzicht dat gezonde ecosystemen en biodiversiteit het natuurlijk kapitaal vormen dat de mens belangrijke diensten levert.

Georgina Mace. Onderzoek: prioriteiten in natuurbehoud Beeld Henk Brands

Judith Herrin

Judith Herrin (Groot-Brittannië, 1942), emeritus hoogleraar klassieke en late oudheid aan het King's College Londen, heeft naam gemaakt met haar werk op het gebied van de oude culturen in de mediterrane wereld. Ze schreef boeken over het christendom in de Middeleeuwen (The formation of Christendom) en over Byzantium (Byzantium: The Surprising Life of a Medieval Empire) die uitgroeiden tot standaardwerken. Dankzij Herrin is de cruciale plaats van het Byzantijnse Rijk in de wereldgeschiedenis op waarde geschat, aldus de KNAW.

Judith Herrin. Onderzoek: oude culturen in de mediterrane wereld. Beeld Henk Brands
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden