ColumnIonica Smeets

De Grote Vriendelijke 100 is een geweldige lijst van kinderboeken

null Beeld
Ionica Smeets

Wat is uw meest dierbare jeugdboek? Vorige week verscheen De Grote Vriendelijke 100, een lijst met de favoriete kinderboeken aller tijden. Wie zich afvraagt waar die naam vandaan komt, moet snel De GVR van Roald Dahl (op plek 13) lezen.

De top-100 is gekozen door luisteraars van De Grote Vriendelijke Podcast en bezoekers van de boekensite hebban.nl. (Misschien is dit een goed moment om te bekennen dat ik lange tijd dacht dat die naam een geinige verbastering was van ‘hebben’, maar deze week ineens besefte dat het een verwijzing is naar ‘Hebban olla vogala…’, volgens de overlevering de oudste Nederlandse zin.)

Volwassenen die stemmen op jeugdboeken, dat lijkt vragen om problemen. Bibi Dumon Tak hield dit jaar een fantastische tirade tegen volwassenen die komen aansjouwen met stoffige kinderboeken (en tegen het idee dat kinderen veilig moeten leren lezen). Dat deed Dumon Tak in de Albert Verwey-lezing waarmee ze haar gastschrijverschap aan de Universiteit Leiden afsloot. Ze vertelde hoe een vader op internet om tips vroeg voor boeken om samen met zijn achtjarige dochter te lezen – geen klassiekers, want die kenden ze al. Daaronder volgden 268 reacties. Dumon Tak verheugde zich op de mooie boeken die daar zouden staan.

Maar toen stonden er tips als (‘houdt u zich maar even goed vast’, waarschuwt Dumon Tak): Pinkeltje, Dik Trom, De scheepsjongens van Bontekoe, ‘Wipneus en dat rotvriendje Pim’. Allemaal klassiekers – en hopeloos gedateerde bovendien. Waarom konden mensen de vraag niet goed lezen? En hadden die volwassenen helemaal gemist dat er sinds hun jeugd fantastische boeken zijn geschreven die minstens zo goed zijn als de oude?

Niets van deze ellende in De Grote Vriendelijke 100. Maar liefst 42 van de gekozen titels komen uit de 21ste eeuw en staan naast de klassiekers die wél volkomen tijdloos zijn. De topdrie bestaat uit Thea Beckmans Kruistocht in spijkerbroek op drie, De brief voor de koning van Tonke Dragt op twee en op één Annet Schaaps Lampje. Drie vrouwen – en ook nog eens drie Nederlandse vrouwen. Kom daar maar eens om bij gangbare volwassenboekenlijstjes. Bij de jeugdlijst is meer dan de helft van de auteurs vrouw en zijn meer dan de helft van de titels oorspronkelijk Nederlandstalig.

Ik heb even geturfd hoeveel van de boeken ik gelezen had: het waren er 68 (kom daar ook maar eens om bij de gangbare volwassenboekenlijstjes) en ik heb me voorgenomen om de komende tijd de ontbrekende 32 bij de bibliotheek te gaan halen en één voor één te lezen.

Het is een geweldige lijst. Het verbaasde me alleen dat er zo weinig non-fictie tussen staat. Slechts twee titels haalden de selectie: De zweetvoetenman over recht van Annet Huizing (die bij de bekendmaking zei dat ze haar doel dat iedereen in Nederland weet wat een rechtsstaat is nog niet helemaal bereikt lijkt te hebben) en het pas verschenen wonderschone Wonderbos van Jan Paul Schutten.

De presentatoren Jaap Friso en Bas Maliepaard vroegen zich bij de bekendmaking hardop af hoe dit kwam. Zij dachten dat non-fictieboeken mensen minder dierbaar zijn dan verhalen waarin je kunt verdwijnen. Maar er zijn toch genoeg kinderen die slapen met een boek over het heelal in hun armen of die hun dinosaurusboek stuklezen? Misschien zijn deze boeken minder tijdloos? Of groeien dat soort kinderen op tot volwassenen die geen jeugdboeken meer lezen en ontbreekt hun stem daardoor in deze top-100?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden