Column Joost Zaat

De ggz is niet voor ‘domme mensen’

Mijn bullshitindicator was al oververhit. Ik had me net opgewonden over bedelverzoeken van de thuiszorg voor stempeltjes om bij iemand de benen te zwachtelen en bij een ander een morfinepleister te plakken. Precies dan belt een hulpverlener van de grootste ggz-instelling in mijn buurt.

‘Ik zie dat u mijnheer van Oirschot hebt verwezen vanwege een depressie. Maar in de brief staat ook dat hij eerder onderzocht is en dat hij een benedengemiddeld IQ heeft. Dan kunnen we hem niet in behandeling nemen want daar hebben we de deskundigheid niet voor.’

‘Uh, pardon? Bij een gemiddelde zijn er altijd mensen onder dat gemiddelde, anders is het geen gemiddelde.’

‘Ja, maar ik ken die uitdrukking en dat betekent dat hij een IQ onder de 85 heeft. U moet hem maar naar de instelling voor mensen met een verstandelijke handicap verwijzen. Dat staat zo in ons protocol. Bovendien is hij al jaren depressief en hebben eerdere behandelingen ook niet geholpen.’

‘Ik snap dat u er persoonlijk niks aan kunt doen, maar ik vind het toch gek. Jullie zijn de allergrootste aanbieder in de regio en zeggen nu dat jullie deze groep wellicht iets minder slimme depressieve mensen niet willen helpen? Je hebt hem niet eens gezien.’

‘Ja, ik kan hem wel uitnodigen als u dat wilt en dan doen we een nieuw IQ-onderzoek. Maar als er dan weer een lager dan gemiddeld IQ uitkomt, moet hij toch ergens anders heen. Dat houdt alleen maar op.’

Ik gooi het over een andere boeg. Soms helpt het bespelen van een hulpverlenersgemoed. ‘Ik kan me bijna niet voorstellen dat je het als hulpverlener nog leuk vindt om zo met afvinklijstjes te moeten werken. Het is toch fijner om zelf te beslissen?’ Helpt ook niet. Ik geef het zuchtend op en vraag nog wel om een schriftelijke bevestiging van de weigering.

‘Dat doen we nooit. In het aanmeldteam is besproken dat ik u zou bellen en we sturen dus geen schriftelijke bevestiging. Ik moet dat aan de manager vragen.’

Met ‘het wordt nooit wat met die ggz’ druk ik de telefoon uit.

Mijnheer van Oirschot is zijn leven lang somber en hij is laagopgeleid. Soms geef ik hem een tijd pillen, dan praat hij weer eens met een hulpverlener. Daar geneest hij niet van in de zin dat ’ie blijmoedig huppelend door het leven gaat, maar hij kan zijn bestaan dan weer een tijdje aan. Dat idee hadden we nu opnieuw. Maar ja, voor de genezingsstatistiekjes van die grote ggz-molochs zijn dergelijke problemen niet erg aantrekkelijk.

Er zijn 2,2 miljoen mensen in Nederland met een IQ onder de 85. Stemmingsstoornissen komen bij hen mogelijk twee keer vaker voor dan bij ‘slimmere’ mensen. De behandeling is niet wezenlijk anders maar nog heel slecht onderzocht. De ggz heeft niet alleen lange wachttijden, ze heeft ook onverbiddelijke toegangspoorten. 

Stel je voor dat huisartsen alleen optimistische slimmeriken wilden behandelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden