Die ene patiënt vriendschap en professionaliteit

De dokter die worstelde over de vraag of vriendschap en professionaliteit kunnen samengaan

Artsen over de patiënt die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: huisarts Marieke Dijkzeul (45).

Beeld Olivier Heiligers

‘Ze kwam altijd als een wervelwind de spreekkamer binnen, een flamboyante vrouw in kleurige kleren, enthousiast, het haar in een warrige knot. Ik was nog niet zo lang huisarts, we waren samen zwanger van ons jongste kind, en ik mocht haar meteen. Na de bevalling van haar dochter kreeg ze een postnatale depressie. Ze was bang dat ze geen goede moeder kon zijn, ik sprak daar veel over met haar. De antidepressiva die ik voorschreef sloegen aan, haar stemming klaarde op. Ze was wel wat misselijk en ze viel af. Bijwerkingen van de medicijnen, dacht ik.

‘Totdat ze zich tijdens mijn vakantie bij een collega meldde, ze was opeens geel geworden. Diagnose: alvleesklierkanker, ze werd onmiddellijk opgenomen. Met een steen op mijn maag ging ik naar het ziekenhuis. Ik denk dat ik bij iedere andere patiënt hetzelfde zou hebben gehandeld maar toch vond dat ik had gefaald. Ik had nooit gedacht aan een andere, lichamelijke, oorzaak van haar klachten. Ik was niet objectief gebleven, ik had zo met haar meegeleefd dat ik misschien een minder goede dokter was geweest dan ik had moeten zijn.

‘Zij wilde er niks van horen. Dan was de kanker misschien wat eerder ontdekt, zei ze, maar dat had niets uitgemaakt, de ziekte zou haar toch fataal worden. Toch voelde ik me schuldig, ik bleef twijfelen over de vraag of vriendschappelijke gevoelens en professionaliteit wel samen konden bestaan. De maanden daarna hield die worsteling aan. Ik ging vaak naar haar toe maar het lukte me niet om mezelf als vriendin thuis te laten en daar alleen als arts te zijn. Ik zag zo scherp de overeenkomsten met mijn eigen leven, het idee dat ik als jonge moeder mijn kinderen niet zou zien opgroeien, leek me verschrikkelijk. Hield ik wel genoeg afstand, kon ik wel de juiste beslissingen nemen? Steeds weer stelde ze me gerust, ze vond dat ik juist beter voor haar zorgde omdat ik zo persoonlijk betrokken was.

‘Ze overleed na vier maanden, ze was pas 37 jaar. Toen haar man me die avond belde, heb ik zo gehuild. Ik ben naar de uitvaart gegaan maar ik had het gevoel dat ik daar niet thuishoorde. Ik was de dokter, waar moest ik verdrietig zijn? En zo intensief als ik haar gezin en haar twee kleine kinderen had begeleid, zo leeg werd het daarna. Ik ben nog een keer langs gegaan maar toen hield het contact op. Een paar maanden later was ik met mijn dochter in het zwembad toen ik achter me opeens de stem van haar 6-jarige zoontje hoorde. Dokter Marieke, vroeg hij, waarom kom je nooit meer langs? Ik kreeg een brok in mijn keel. Met zijn vraag benoemde hij precies waar ik zo mee zat: het verdriet om een patiënt die me dierbaar was en waar ik geen kant mee op kon. Ik heb hem verteld dat ik altijd kwam om voor mama te zorgen. Hij knikte.

‘Het is nu twaalf jaar geleden en als ik terugkijk, besef ik hoe belangrijk haar geruststelling voor mij is geweest. Patiënten moeten weten dat ik nabij ben, dat is zoals ik mijn vak wil doen. Dan is het gevolg dat er soms iemand in je hart komt te zitten. Het maakt mijn werk niet makkelijker, maar ik ben niet meer zo bang dat mijn emoties mijn objectieve doktersblik vertroebelen. Ik weet nu dat ik geraakt kan worden zonder dat ik mijn professionaliteit verlies. Zolang ik me maar bewust ben van mijn betrokkenheid.

‘In mijn spreekkamer staat nog altijd een foto van een beeld dat zij heeft gemaakt, en die foto gaat daar nooit meer weg. Zij heeft me ervan overtuigd dat ik patiënten heel dichtbij kan laten komen en toch een goede dokter kan zijn.’

Eerdere afleveringen van deze rubriek zijn gebundeld in Die ene patiënt (Ambo Anthos, € 16,99). Een aantal verhalen is ook hier te lezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden