ColumnCasper Albers

De Britse overheid liet examencijfers schatten door een algoritme, en maakte idiote menselijke keuzes

Beeld .

De scholen zijn weer geopend en het zal een speciaal jaar worden. Minister Slob opende het jaar in stijl: op de eerste schooldag kondigde hij een onderzoek aan naar de ventilatie op scholen – een onderzoek dat je ook had kunnen doen tijdens de zomervakantie. De voorzitter van de ondernemingsorganisatie voor de installatiebranche, de branche die geld verdient aan het advies om ventilatiesystemen te vervangen, leidt het onderzoek. In de wetenschap zijn scherpe regels over belangenverstrengeling, dat zouden ze in het publieke bestuur ook eens moeten proberen.

Ook het hoger onderwijs opent komende week weer zijn deuren. De eindexamens gingen niet door en alle eindexamenkandidaten zijn daarom geslaagd. Een klein percentage is daarmee ten onrechte geslaagd en zal waarschijnlijk over de bindendstudieadvieslat struikelen. Liever dat dan scholieren ten onrechte te laten zakken.

In het Verenigd Koninkrijk (zonder Schotland) hebben ze het een stuk slechter aangepakt. Aanmelding bij een Britse universiteit doe je voor het eindexamen en dan word je toegelaten op voorwaarde dat je bijvoorbeeld drie keer een A* haalt (A* is het hoogste ‘cijfer’ dat je voor een vak kunt halen). Dure, prestigieuze universiteiten leggen de lat daarbij hoger dan andere universiteiten. Duizenden scholieren hadden zo’n conditionele toelating van hun universiteit naar keuze ontvangen. En toen gingen de examens niet door.

De overheid heeft voor elke scholier daarom de eindexamenresultaten geschat op basis van een algoritme. Door het zo te framen, dacht de overheid de schuld aan de computer te kunnen geven bij tegenvallende resultaten, maar dat algoritme wordt natuurlijk gevoed door menselijke keuzes. En die waren hier vrij idioot.

De eindexamenresultaten werden voorspeld op basis van drie ingrediënten. Het model begon met de resultaten op een oefenexamen aan het begin van het schooljaar en een advies van de school. Daar zijn kanttekeningen bij te plaatsen, maar je moet iets bij gebrek aan beter. Het ging mis omdat ook gekeken werd naar de prestaties van de school in de afgelopen jaren.

Om zo goed mogelijk de schoolresultaten te voorspellen is dit een slimme aanpak. Om individuele resultaten te voorspellen niet. Stel, je hebt twee leerlingen, Achmed en Bloem, die op basis van hun proefexamen en schooladvies exact dezelfde score krijgen. Het algoritme bevoordeelt vervolgens Bloem omdat haar school in een wijk stond vol met rijke, hoogopgeleide ouders, en straft de kinderen op de school in de volksbuurt van Achmed.

Hier kwam (ruim van tevoren al) terecht een heleboel kritiek op en uiteindelijk besloot de Britse overheid om de cijfers aan te passen op alleen de individuele prestaties.

Hoewel ook in Nederland het egalitaire onderwijssysteem, van basisschool tot universiteit, steeds meer onder druk komt te staan, is het nog lang niet zo erg als bij de Britten. Slaag je voor het vwo (met het juiste vakkenpakket), dan ben je welkom aan de universiteit, ongeacht je cijferlijst. Niet alleen geef je zo laatbloeiers een betere kans, het scheelt ook veel gedoe bij pandemiesituaties.

Ik ben in ieder geval blij dat ik volgende week weer voor een brede, diverse groep studenten mijn college mag streamen.

Casper Albers is hoogleraar statistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden