WILD IDEEGezonde microben

De blindedarm is een reservekluis vol goede darmbacteriën

De wetenschap barst van wilde ideeën die nog onbewezen zijn. Maar hoe overtuigend zijn ze? Deze week: is de blindedarm een soort reservoir voor gezonde microben?

Beeld Olivier Heiligers

Wat is het idee?

O, dáár is-ie dus voor bedoeld. De blindedarm, lange tijd beschouwd als nutteloos orgaan dat alleen maar dwars kon liggen door te gaan ontsteken, heeft misschien toch nut. Dat denken althans steeds meer medici na een voorstel van Amerikaanse chirurgen van Duke University Medical Center in 2007.

Het wormvormig aanhangsel, in de bocht tussen de dunne en dikke darm, zou weleens kunnen dienen als schuilplek voor de goede bacteriën die gewoonlijk de dikke darm bevolken. Pas als de dikke darm overwoekerd raakt met een ziekteverwekker en de hele inhoud met flinke diarree wegspoelt, laat de blindedarm zijn glansrol zien: de kluis gaat open, de reservebacteriën komen tevoorschijn en bevolken dan de boel weer opnieuw, zo is het idee.

Wat is er zo wild aan?

De denkomslag over de blindedarm kan haast niet groter, vertelt chirurg Christianne Buskens van Amsterdam UMC. ‘Toen ik nog de geneeskundeopleiding deed, kregen we te horen dat de blindedarm niets meer dan een evolutionair overblijfsel was. Het leek best logisch om te denken dat onze voorouders de blindedarm gebruikten als een herkauwmaag, zoals koeien dat doen, maar dat naarmate mensen minder rauw voedsel gingen eten, de blindedarm verschrompelde tot het wormvormige aanhangsel dat het nu is.’

Waarom zou het kunnen kloppen?

De theorie zoemde jaren zachtjes rond, maar het was Duke-chirurg William Parker die in 2007 het idee van een nuttige blindedarm verder optuigde. ‘We deden een simpele voorspelling’, vertelt hij. ‘Als de blindedarm een reservoir is voor gezonde bacteriën, dan moeten die microben daar bijzonder goed kunnen groeien. Nou, dat is precies wat ik door de microscoop zag: een redelijk dikke laag bacteriën.’ Zo’n extra bacterievriendelijk plekje midden in het darmkanaal heeft Parker inmiddels bij heel wat diersoorten aangetroffen; zelfs kikkers hebben er eentje.

Chirurg Buskens ziet ook aanwijzingen voor zo’n bacterieschuifplek in haar patiëntenonderzoek. Omdat de goede darmflora gewoonlijk direct in contact staat met het afweersysteem, vermoedt ze dat patiënten met een dikkedarmontsteking – colitis ulcerosa –, waar het contact verstoord is, juist baat hebben bij minder ‘herbevolking’ vanuit de blindedarm. De eerste studieresultaten wijzen er inderdaad op dat een blindedarmverwijdering helpt, zegt ze.

Wat spreekt de theorie tegen?

Hoewel nog maar weinig medici aan de theorie twijfelen, ontbreekt sluitend bewijs, stelt Buskens. Niemand heeft immers bij mensen vastgelegd hóé de bacteriën uit de blindedarm de rest van de darm weer koloniseren. ‘Al het bewijs dat we hebben, is indirect. Ik kan wel patiënten met en zonder blindedarm vergelijken, maar dat is het dan wel.’ Afgezien van de opvallende bacteriesamenstelling ziet de blindedarm er volgens Buskens onder de microscoop gewoon uit als, ja, een stukje darm. De speciale eigenschappen zijn dus niet zomaar even aan te wijzen.

En het gekke is: niet alle aapsoorten hebben een blindedarm. ‘We hebben geen idee waarom. De blindedarm is misschien wel het simpelste dingetje dat we hebben en toch weten we er eigenlijk nog steeds bijna niets van.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden