ACHTERGRONDMachtsmisbruik App Store

De aanval op de appstore: misbruikt Apple zijn macht?

Beeld Lauren Hillebrandt

Apple ligt opeens onder vuur om vermeend machtsmisbruik met zijn App Store. Mag het bedrijf zelf de regels van zijn downloadwinkel bepalen, of moet dit een neutraal platform zijn?

Apple ligt onder vuur. De aanklacht: het bedrijf misbruikt zijn machtspositie op iPhones. Ontwikkelaars die daar apps willen verkopen, moeten dat via Apple doen en daarbij 15 tot 30 procent van hun inkomsten aan de techgigant afdragen.

Oneerlijk, roept Spotify al jaren. Wanneer een gebruiker een betaald abonnement op de muziekdienst wil nemen via de iPhone-app, zou Spotify daarover een afdracht moeten doen aan Apple. Daarom kun je alleen Spotify Premium nemen via de website van de dienst, en zelfs dat mag het bedrijf niet in zijn eigen app zeggen. Ondertussen werft Apple er wel lustig op los voor de concurrerende Apple Music-dienst, waarbij het natuurlijk geen marge hoeft af te dragen.

Oneerlijk, vindt ook gameontwikkelaar Epic. Het bedrijf voegde stiekem een eigen betaalmethode toe aan het immens populaire spel Fortnite. Kochten spelers via die weg V-Bucks, de valuta die in Fortnite wordt gebruikt, dan gingen die euro’s rechtstreeks naar Epic – en kregen spelers korting. Dat is in strijd met het ruim twaalfduizend woorden tellende App Store-reglement, dus gooide Apple Epic prompt uit de downloadwinkel. Het gamebedrijf klaagde Apple daarop aan en is een openlijke strijd om de publieke opinie begonnen met gelikte filmpjes.

Wel eerlijk, vindt Apple. Want het biedt een ‘veilige en vertrouwde omgeving’ voor gebruikers, en daar mag het best wat voor terugvragen. Bovendien vindt Apple dat voor alle ontwikkelaars dezelfde regels moeten gelden en daarom wil het geen uitzondering maken voor Epic.

Winkel of poortwachter

Eigenlijk is de vraag: is de App Store een winkel, of is het een poortwachter? ‘De manier waarop het internet zich heeft ontwikkeld, heeft geleid tot een poortwachtersfunctie voor bepaalde ondernemingen,’ zegt Hans Vedder, hoogleraar economisch recht aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Wil jij je apps distribueren, dan ben je afhankelijk van Apple en Google. Zonder hun goedkeuring en zonder te voldoen aan hun eisen, kom je niet aan de bak.

‘Een ondernemer mag zijn eigen zaak runnen zoals hij wil, dat is zijn legitiem belang. Maar de gedachte in Europa is ook: als je poortwachter bent, moet je die functie netjes vervullen. Je mag je winkel niet runnen als een standaardwinkelier en je mag geen excessieve voorwaarden hanteren.’

Poortwachters worden normaal gesproken gereguleerd met wetgeving. Denk aan de energiemarkt: netbeheerders als Liander en Enexis moeten elke stroomboer gelijke toegang geven. Of de netneutraliteit die voor internetproviders geldt: Netflix mag geen voorrang krijgen ten opzichte van YouTube en als je met iets anders dan Outlook wilt mailen, mag daar geen extra geld voor gevraagd worden.

Nu wordt geprobeerd de appwinkels te reguleren via het mededingingsrecht. De Europese Commissie doet onderzoek naar Apple nadat Spotify een klacht had ingediend. Maakt Apple misbruik van zijn macht door ontwikkelaars te dwingen gebruik te maken van Apples eigen betaalsysteem? ‘Daarbij is de eerste vraag of Apple wel een machtspositie heeft’, zegt Vedder. ‘Die vraag heeft de Commissie indirect al beantwoord, omdat ze eerder oordeelde dat Google een dominante positie heeft op het Android-platform.’ En dat terwijl je op Android ook buiten Google om apps kunt installeren, zij het op een weinig gebruiksvriendelijke manier. Op iOS is het Apple of niets.

‘De tweede vraag luidt: is er sprake van misbruik? Het is lastig te voorspellen wat daar uitkomt. Spotify kan nog inbrengen dat Apple misbruik maakt van zijn positie om de eigen muziekdienst te bevoordelen. Die claim kan Epic niet maken. Zij zullen moeten hardmaken dat de economische waarde die de App Store biedt, niet in verhouding staat tot de marge die Apple rekent.’

De downloadwinkels dwingen te opereren als neutrale platforms? Dat wordt lastig, denkt Jasper Hauser, oprichter van fotobewerkingsapp Darkroom en in het verleden designmanager bij Facebook. ‘Ik zou niet weten hoe dat anders te vormgeven is. De negatieve kanten worden er nu uitgelicht, maar Apple en Google doen ook veel voor ontwikkelaars. Ze houden de kwaliteit in de gaten, dat is ook niet onbelangrijk.’

‘Op het internet heb je een Amerikaans model en een Chinees model. Een Europees model is er niet, dat is het Amerikaanse waar we een beetje tegenaan proberen te duwen’, zegt Vedder. ‘Ik denk dat de markt inmiddels een kantelpunt heeft bereikt waarbij het te laat is om nog terug te kantelen.’

Onduidelijke kosten

Volgens Hauser zit de grootste frustratie hem in de onduidelijkheid van Apple over hoe de tarieven in elkaar steken. ‘Ze bieden ontwikkelaars ook een hoop tools en infrastructuur. Natuurlijk moeten die kosten gedekt worden. Maar is 30 procent wel eerlijk? Betaal je dan voor wat het kost, of stroomt het grootste deel in Apple’s zak?’

‘Je wilt geen Wilde Westen van apps krijgen’, zegt een ontwikkelaar tegen de Volkskrant. ‘Dan krijg je troep. Je profiteert van het netwerk dat een marktplaats biedt, dus dan is het logisch dat ze eraan willen verdienen. Maar moet dat ook 30 procent zijn?’

De ontwikkelaar is er onlangs in geslaagd Apples goedkeuring te krijgen om een betaald abonnement aan te bieden zonder een percentage aan Apple af te hoeven dragen. Om dat niet in gevaar te brengen, wil het bedrijf niet bij naam genoemd worden. ‘Een plek in de App Store krijgen is een heel proces. Je krijgt mailtjes waarin ze hun guidelines quoten, en vragen. Daar stuur je dan weer een enorm antwoord op terug, waarom artikel 3.1.3.b niet van toepassing is en 3.1.5.a wel. Uiteindelijk werd het bij ons goedgekeurd, maar één goedkeuring is nog geen garantie dat het ook zo blijft. We proberen nu zwart op wit te krijgen dat het mag wat we doen.’

Publieke strijd

De regels van de App Store zijn er al jaren. Het valt op dat Apple nu wel heel openlijk onder vuur ligt. Epic wordt gesteund door Microsoft, dat zijn xCloud-gamestreamingdienst niet op iOS uitbrengt vanwege de regels van Apple. En ook Facebook klaagt over de hoge ‘Apple-belasting’.

‘Er is niet iets fundamenteel anders nu, maar het is strategisch een goed moment om de aanval in te zetten’, zegt Hauser. ‘De Europese Commissie doet onderzoek en veel techbedrijven ondersteunen elkaar. Het is een beetje hypocriet, want Google heeft vergelijkbare regels en ligt veel minder onder vuur.’

‘Vroeger was de naam van de klager bij de Europese Commissie geheim, nu maken ze er zelf YouTube-filmpjes over’, zegt Vedder. ‘Het is een soort emancipatie van het mededingingsrecht. De macht van Apple en Google irriteert mensen, want het is in strijd met het idee van openheid. Terwijl dat toch juist de wortels van het internet zijn. Maar laten we niet doen alsof Epic een lief klein bedrijfje is: het Chinese Tencent heeft er een miljoenenbelang in.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden