'Dat rauwe, ik was meteen verkocht'

Avonturier Marc Cornelissen vliegt naar Groenland om de sneeuw te meten. En om daar later over te vertellen...

Michael Persson

Het moet een Engels sprekende ijsbeer zijn, die op het filmpje ineens opdoemt vanachter de ijsschotsen. Fuck off, roept Marc Cornelissen, go away! Zijn expeditiegenoten zwaaien met hun tent. De ijsbeer verdwijnt. 'Hij begreep het goed', zegt Cornelissen.

De 'professioneel avonturier', zoals hij zichzelf noemt, zit in een zaaltje in Woerden, waar hij een groep betonfabrikanten komt uitleggen wat samenwerking in een veranderlijke en veeleisende omgeving als de Noordpool vergt. De ijsbeer, die hij vorig voorjaar tegenkwam tijdens de klimaatexpeditie Pole Track op de Noordelijke IJszee boven Siberië, doet het altijd goed.

Cornelissen (1968) leerde voor architect, maar besloot na zijn studie avonturier te worden. Op basis van zijn ervaringen in barre gebieden geeft hij lezingen en trainingen voor het bedrijfsleven, dat hem sponsort. Maar hij weet ook de wetenschap te vinden.

Donderdag vertrekt hij voor een nieuwe trip naar het noorden. Wederom in dienst van de wetenschap: hij gaat de sneeuwsamenstelling op Groenland meten, onder meer ten behoeve van de over drie jaar te lanceren Europese ijssatelliet Cryosat. Bovendien wordt dit de eerste expeditie van zijn Climate Change College. Zes studenten, geselecteerd door het Wereld Natuur Fonds, sponsor Ben & Jerry's en Cornelissen zelf, mogen met eigen ogen zien hoe smeltende ijskappen eruitzien.

Waar gaat u heen?

'Donderdag vliegen we naar Kopenhagen, en vandaar naar Kangerlussuaq, aan de westkant van Groenland. Zaterdag gaan we met wat lokale jongeren naar een fjord bij de Jakobshavn Gletsjer, en daarna de ijskap op.'

Waarom?

'Je kunt wel vertellen dat het smeltwater van zo'n gletsjer genoeg is om heel België van drinkwater te voorzien, maar pas als je er zelf naast staat, komt dat verhaal echt tot leven. We willen leerervaringen bieden, zodat die studenten op een gedegen manier kunnen vertellen over klimaatverandering. Via de klassieke afzenders komt de boodschap niet altijd over. Ik laat die mensen iets bijzonders meemaken, ik geef ze iets waardoor ze verhalenvertellers worden. De wetenschap heeft de opdracht met het publiek te communiceren, en dit is een nieuwe manier.'

En wat voor wetenschap gaan jullie communiceren?

'We gaan op de ijskap naar het kamp T05 op de EGIG-lijn (een lijn dwars door Groenland, eind jaren vijftig op de kaart gezet door de Expédition Glaciologique Internationale, red.).

'Langs die lijn kom je alle representatieve sneeuwcondities op de ijskap tegen. Kamp T05 wordt op dat moment onderzocht door het Scott Polar research Institute uit Cambridge, daar maken we ons basiskamp. Daarvandaan gaan we op verschillende locaties snowpits graven, kuilen waarin we de opbouw van de sneeuwlagen zien. Met die gegevens over dichtheden en kristalstructuren kunnen de observaties van het gebied door satellieten zoals Cryosat worden gevalideerd.'

Zitten de wetenschappers op jullie te wachten?

'We zijn met z'n tienen: zes studenten, ikzelf, een assistent en twee lokale organisatoren. Daarmee kunnen we veel meer dan zij met twee man kunnen. Die wetenschappers vinden het prima. Ze kunnen wel een paar extra handen gebruiken. Toen ik naar de zuidpool ging, had ik vooraf gehoord dat je bij die onderzoeksstations hooguit een kop thee krijgt en dan moet oprotten. Allemaal indianenverhalen, niets van waar.'

En heeft u wat aan die studenten, denkt u?

'Het zijn twintigers, heel energiek, heel enthousiast. Drie Engelsen, drie Nederlanders. Maar het is zwaar werk. Dat heb ik gemerkt op de Pole Track-expeditie vorig jaar, het wetenschappelijke werk was zwaarder dan ik had gedacht. Je moet precies zijn, je moet je aan de protocollen houden, je moet weten wat je meet. Als de zon schijnt, is het goed te doen, maar er kan ook een sneeuwstorm staan, dan wordt het anders. Heel heftig.'

Vorig jaar ging het mis.

'Vorig jaar was bizar. Het had te maken met de concurrentiestrijd tussen bedrijven die de logistiek rond poolexpedities regelen. Die bedrijven slachten elkaar af. Onze logistieke leverancier werd zo gehinderd dat ze het bijltje erbij neergooiden. Toen zaten wij al op het ijs. Overstappen op de concurrentie was op dat moment geen optie. Veel te veel onduidelijkheden en geen garanties voor een pick-up van de Noordpool. Tijd om naar huis te gaan, dus.'

Hoe gaat het dit keer?

'Nu zijn er andere problemen. Ik wilde met rupsvoertuigen gaan, met van die Hecklunds - ik had gedacht zo'n tweeduizend kilometer te kunnen afleggen. Maar je komt de ijskap niet op. Betrouwbare sneeuwbruggen en zelfs het laagje sneeuw dat je nodig hebt om grip te houden, zijn er niet. De route is over twintig, dertig kilometer kritiek.'

Heeft u een alternatief?

'Meerdere. Een optie was om er toch overheen te gaan, maar dan met sneeuwscooters. Dan wordt het een lichtgewicht expeditie met een hoog risicoprofiel. Een andere optie is rechtstreeks naar het kamp vliegen met een Twin Otter of een heli. Ook hebben we een verzoek ingediend om met een Hercules rupsvoertuigen naar het midden van de ijskap te vliegen. Inmiddels hebben we voor de heli gekozen.'

Lost u alle problemen zo gemakkelijk op?

'Het is soms verbazend hoe makkelijk je dingen geregeld krijgt. Voor die Pole Track-expeditie had ik Essent als sponsor, die bouwen in Hellendoorn een energiezuinige fabriek voor Ben & Jerry's. Toen was ik via een paar stappen bij Jerry zelf. Hij steunt het project persoonlijk.'

Loopt u niet het risico dat u wordt gebruikt voor pr-stunts?

'Ben & Jerry's vind ik geloofwaardig, ze nemen energiebesparing en klimaat serieus. Daarnaast werk ik met Esa en het Wereld Natuur Fonds. Ik sla bruggen. Ik denk dat ik een bijdrage kan leveren waar de gebruikelijke communicatiekanalen niet meer voldoen.

'We hebben straks een verbinding met de nieuwste Inmarsat-satelliet. Kunnen we dagelijks rapporteren met streaming video. Zo noordelijk is dat nog nooit vertoond. Het wordt een spannend verhaal. Zo'n expeditie met het Climate Change College, met mensen die feitelijk van niets weten, dwingt de wetenschap de boodschap te versimpelen. Daar wil ik graag bij helpen.'

Is het niet leuker voor een avonturier om gewoon op avontuur te gaan? Zonder boodschap?

'Tijdens mijn studie bouwkunde in Delft, in 1993, heb ik mijn eerste outdoor-ding gedaan. Ik had op mijn 14de een keer in de bergen gelopen, maar dat was alles. Toen ging ik ineens naar het poolgebied. Ik heb echt een pak slaag gekregen van moeder natuur. Maar ik was meteen verkocht. Dat rauwe.

'Sindsdien heb ik heel extreme dingen gedaan, ik ben te voet naar de noord- en de zuidpool gegaan - maar op een gegeven moment is het op.'

Dus wat dan?

'Toen ben ik na mijn zuidpool-expeditie lezingen gaan geven, verhalen gaan vertellen. Maar ik wilde nuttige verhalen vertellen. Zo kwam ik bij de wetenschap.'

Wat vindt de wetenschap daar eigenlijk van?

'De meest cynische reacties komen van Nederlandse poolonderzoekers. Maar bijvoorbeeld in Duitsland, bij het Alfred Wegener Instituut, zijn ze positief. Vroeger zat er ook niet zoveel verschil tussen wetenschap en avontuur.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden