Darwin vraagt gewoon om een goeie beurt

Verkrachting biedt evolutionaire voordelen en zit in de menselijke natuur, beweren twee Amerikaanse onderzoekers in een omstreden boek. Gevaarlijke praatjes voor de vaak, vinden critici....

ALLE MANNEN zijn potentiële verkrachters. En vrouwen die worden verkracht, hadden zich maar niet zo uitdagend moeten kleden.

Bekende beweringen als het om verkrachting gaat? Jazeker. Advocaten van verkrachters voeren het argument van de uitdagende kleding graag aan ter verdediging van hun cliënt, zo bleek onlangs nog weer eens uit een enquête van de juriste prof. dr. Jennifer Temkin van de universiteit van Sussex naar de praktijk van vervolging en verdediging van verkrachters in Engeland.

De 'bekende' argumenten over verkrachting zijn recent in een nieuw jasje gestoken door de Amerikaanse bioloog Randy Thornhill en de eveneens Amerikaanse antropoloog Craig Palmer. In hun boek A Natural History of Rape; biological bases of sexual coercion betogen ze dat de neiging van mannen om vrouwen te verkrachten moet worden gezien als een product - of anders wel een 'bijproduct' - van de evolutie van de mannelijke soort.

'De mannetjes van de meeste biologische soorten - inclusief de mens - zijn meestal begeriger om te paren dan de vrouwtjes, en dat geeft de vrouwtjes de kans om tussen de mannetjes te kiezen. Maar gekozen worden is niet de enige manier om seksuele toegang tot vrouwen te krijgen. Door verkrachting omzeilt de man de keuze van de vrouw', schrijven Thornhill en Palmer in hoofdstuk 3 van hun boek, Waarom Mannen Verkrachten.

In de sociobiologische denktrant van Thornhill en Palmer - de auteurs hebben het liever over evolutionaire psychologie - draait alles om de voortplanting, het zo succesvol mogelijk doorgeven van de eigen genen aan het nageslacht. Mannen zetten alles op alles om zoveel mogelijk nageslacht te krijgen, en als het niet anders kan, gebruiken ze geweld. De evolutie heeft deze eigenschap van de mannelijke soort sterk bevoordeeld, aldus Palmer en Thornhill.

A Natural History of Rape heeft in de VS en elders al heel wat tongen losgemaakt. De New York Academy of Sciences publiceerde in januari in The Sciences op internet een op het boek gebaseerd artikel van Thornhill en Palmer, waarna de Amerikaanse media zich en masse op het 'controversiële' boek stortten. Uitgever MIT Press zag zich genoodzaakt de eerste tienduizend exemplaren al op 19 januari in de boekhandel te leggen in plaats van, zoals gepland, in april en begon meteen maar aan de tweede druk. Van een Nederlandse vertaling is nog geen sprake.

De reacties op het boek van Thornhill en Palmer waren over het algemeen heftig. 'Beledigend, absurd, absolute rotzooi', noemde bijvoorbeeld prof. Linda Fairstein, hoofd van de New Yorkse zedenpolitie, in een discussie met Thornhill op NBC zijn gedachtengang. 'Waar zijn de wetenschappelijke gegevens?', riep psycholoog Robert Geffner van het Instituut voor Gezins- en Seksueel Geweld in San Diego. 'Deze theorie past niet bij wat we over seksueel geweld weten. Zij is absurd'.

Thornhill en Palmer hadden die kritiek wel verwacht. Een darwinistische kijk op verkrachting is niet populair, klagen ze in hun artikel in The Sciences. Wetenschappelijke bladen weigerden hun artikelen, vrouwen(groepen) verhinderden hun lezingen en voordrachten en onderzoekers in deze sfeer zagen universitaire posities aan hun neus voorbijgaan.

Toch, vinden ze, is er niets mis mee. Als 'wetenschappers die verkrachting graag zien uitgebannen uit het leven van de mens' (de eerste regel van het voorwoord van hun boek) benadrukken ze keer op keer dat het beschrijven van verkrachting als een 'natuurlijk, biologisch fenomeen' op geen enkele wijze mag worden opgevat als excuus voor de verkrachter.

Thornhill en Palmer proberen te begrijpen waarom mannen verkrachten, zodat maatregelen om verkrachting te voorkómen een betere wetenschappelijke basis kunnen krijgen. De huidige 'sociologische' theorieën over verkrachting en de daarop gebaseerde preventieprogramma's zijn in hun ogen namelijk 'empirisch onjuist, zelfs mythologisch' en veeleer 'politiek dan wetenschappelijk'. Jonge mannen zouden moeten (af)leren dat de evolutie hen tot verkrachters heeft voorbestemd en jonge vrouwen moeten leren dat uitdagende kleding er wel degelijk toe doet, menen ze.

Maar het wetenschappelijke gehalte van de door hen gepropageerde darwinistische kijk op verkrachting laat evenzeer te wensen over. 'De ergste uitwas van de evolutionaire psychologie die ik ooit gezien heb' en 'sloppy science', zo betitelde de evolutiebioloog Jerry Coyne van de universiteit van Chicago het werk van Palmer en Thornhill in de New York Times.

In het tijdschrift Nature van deze week (9 maart) vegen Coyne en de zoöloog Andrew Berry van de Harvard Universiteit in Cambridge (VS) de wetenschappelijke vloer aan met Thornhills en Palmers boek. Het bewijsmateriaal steunt hun theorie niet, het wordt op misleidende of bevooroordeelde wijze gepresenteerd en laat even gemakkelijke andere verklaringen toe, aldus Coyne en Berry.

Eén voorbeeld: volgens Thornhill en Palmer is het merendeel van de verkrachte vrouwen in de vruchtbare leeftijd, 'bewijs' dat het de verkrachter om seks en voortplanting gaat, niet om macht of geweld. Niet waar, zeggen Coyne en Berry: 29 procent van de verkrachtingen in de VS treft meisjes jonger dan elf jaar, twee maal zo veel als op grond van de leeftijdsverdeling verwacht mag worden.

Kortom: 'In lijn met de traditie van de vroege sociobiologie komt het bewijsmateriaal van Thornhill en Palmer neer op een serie van niet verifieerbare 'dáárom-verhalen', aldus het vernietigende oordeel van Coyne en Berry in Nature.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden