Foto Inzicht

Dankzij deze kegeltjes en staafjes in ons netvlies kunnen we zien

Beeld Steve Gschmessner/Science Photo

Wat dit hoogpolig tapijt voorstelt, vol witte en (een paar) groene sliertjes? Hun vorm verraadt het eigenlijk al: het zijn staafjes en kegeltjes. Met miljoenen zitten ze vastgeplakt tegen de achterkant van onze ogen, aan de binnenzijde welteverstaan: het netvlies. Dankzij deze minuscule lichtgevoelige cellen – hier vijfduizend keer groter dan in werkelijkheid – kunnen we zien.

Dat werkt zo. Als we onze blik richten op, zeg, een roos, dan vangt ons oog het zonlicht op dat de bloem weerkaatst. Deze lichtdeeltjes vliegen de kegeltjes en staafjes in, waar ze worden geabsorbeerd door speciale eiwitten. Die veranderen hierdoor van vorm, waarna er een klein stroompje gaat ­lopen – als bij een pixel op een fotocamera-sensor.

Dit stroompje loopt via het centrale deel van de cel (de paarse bollen op de foto, hier wat lastig van elkaar te onderscheiden) naar de zenuwuiteinden eronder – hier buiten beeld. Deze geven het elektrisch signaal weer door naar andere zenuwcellen, om uiteindelijk in de hersenen terecht te komen. Daar, achter in ons hoofd, combineert ons brein alle pixels tot één beeld: de roos.

Met de kegeltjes zien we kleuren. Dat komt doordat we er drie verschillende types van hebben, elk gevoelig voor rood, groen of blauw licht. Ons brein mengt hun informatie tot alle kleuren van de ­regenboog – zoals in een ouderwetse tv. Tenzij we kleurenblind zijn. Dan missen meestal de ‘groene’ kegeltjes en is het een stuk lastiger om kleuren ­zoals rood en groen uit elkaar te houden.

De staafjes hebben veel meer lichtgevoelige ­eiwitten in hun lange uitlopers dan de kegeltjes. Hierdoor kunnen we ook nog iets zien als het nagenoeg donker is. Wel in zwart-wit – de staafjes maken helaas geen kleuronderscheid.

Op de foto zijn die staafjes overduidelijk in de meerderheid. Het verraadt dat we hier niet naar een oog van een mens kijken, maar naar dat van een muis – een echt nachtdier.

Uitleg: Maarten Kamermans, hoogleraar neurofysiologie bij het Nederlands Herseninstituut en het Amsterdam UMC.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.