Interview

'Dankzij Amazon kun je de wereld veranderen'

Een van de belangrijkste mensen in de top van het machtige Amerikaanse internetbedrijf Amazon is een Amsterdammer. Onlangs was hij even terug in Nederland om het mooie van de cloud te bezingen.

Werner Vogels: 'Het zou geweldig zijn als iedereen een basisbegrip had van programmeren.' Beeld Adrie Mouthaan

Rage Against the Machine, staat er op het zwarte T-shirt onder het kostuum van de man op een podium in Amsterdam-Noord, vorige week vrijdag. Zijn hoofd glimt van de warmte, hij spreekt gedreven voor een paar honderd man en een enkele vrouw over de internetmachine die Amazon heet, maar van woede is weinig te bekennen. Deze man heeft het over tools, data, opslag en analyses met de liefde van een believer. Deze man houdt van machines.

Werner Vogels, een bonkige Amsterdammer van 56 die begin jaren tachtig aan de VU studeerde en daarna via Portugal naar de Verenigde Staten vertrok, is na oprichter Jeff Bezos een van de belangrijkste mensen van Amazon, het bedrijf dat als boekenwinkel begon maar inmiddels van alles verkoopt. Hij is als chief technology officer de man die verantwoordelijk is voor de koopsuggestie-algoritmen, voor de e-reader Kindle, voor bezorgrobots, en voor het betalingssysteem waarmee Amazon ook buiten zijn eigen website monetair vat probeert te krijgen op internet.

Maar hij is hier vooral als bouwer van de grootste cloud van internet, Amazon Web Services, waar tienduizenden bedrijven en instellingen hun data achterlaten. Ooit waren die servers bedoeld voor de webwinkel, maar inmiddels kan iedereen er ruimte huren. Deze dienst levert Amazon dit jaar naar schatting 6 miljard dollar op. Dat is slechts 7 procent van de totale omzet, maar, zegt hij, dit deel van Amazon zou nog weleens groter kunnen worden dan de onlinedetailhandel waarmee het allemaal begonnen is.

Cloud

Hij zit na het optreden in een bovenzaaltje van de oude fabrieksloods waarin Amazon nieuwe klanten probeert te veroveren. Oranje gympen, een vers T-shirt onder zijn pak: Stone Temple Pilots dit keer, ook al zo'n stevige rockband uit de jaren negentig. Hij neemt zelf zijn basgitaar ook weleens mee op dit soort tournees, om op zijn hotelbed een beetje te gaan zitten pingelen. 'Dat maakt mijn hoofd weer leeg.'

Die cloud, dat is zijn kindje. Computergeheugen dat te koop is als elektriciteit of water, zodat bedrijven zich niet druk hoeven te maken over deze eerste levensbehoeften. Een logisch vervolg op zijn academische onderzoek naar distributed bedrijfsnetwerken, waarop hij in New York promoveerde. Klanten kunnen op elk moment capaciteit huren of bijhuren, zonder dat ze zelf nieuwe servers in de kelder hoeven neerzetten. Zodat ze niet hoeven nadenken over stroomvoorziening, koeling, beveiliging en dat soort zaken.

Vogels heeft ter illustratie Squla (onlinelesprogramma's), Talpa en Shell op het podium gehaald, als levend bewijs van tevreden klanten. 'Dankzij ons hoeven startende bedrijven veel minder te investeren', zegt Vogels. 'Airbnb heeft 450 duizend overnachtingen per dag, en dat doen ze met een staf van maar vijf ict'ers. Wij maken disruptie mogelijk. Je hebt veel minder geld nodig om scherp en wendbaar de wereld op zijn kop te zetten.'

En de cloud is al veel meer dan pure opslag. Amazon helpt ook bij het analyseren van de data, onder meer om daarmee voorspellingen te doen. 'Dit is coole technologie', vindt Vogels.

Werner Vogels spreekt tijdens de presentatie 'Data without Limits' in Zuid-Korea. Beeld ANP

Is het ook niet riskant, al die data op één plek? De Amerikaanse inlichtingendiensten kunnen er in principe bij. Hackers zullen ook hun best doen binnen te komen.

'Veiligheid is enorm belangrijk. Ik kan zelf niet eens fysiek naar binnen bij onze datacenters. Het blijven jouw data. Maar digitale hygiëne is vereist. Ik hamer er al vijf jaar op: je móét je gegevens versleutelen. Die boodschap kwam een paar jaar terug niet aan, maar de discussie is nu een stuk gemakkelijker geworden. Voor de duidelijkheid: Amazon was geen onderdeel van PRISM, het NSA-programma waarbij continu gegevens van klanten van grote Amerikaanse digitale bedrijven werden opgezogen. Maar we moeten de wet gehoorzamen. Dus als er een bevel van de rechter komt, moeten we die gegevens overhandigen. Daarom zeg ik: encryptie. Dan worden ze onleesbaar.'

Amazon zelf weet ook wel raad met data. Welke garantie is er dat het bedrijf die niet misbruikt?

'Natuurlijk kijken we wat er gebeurt op onze servers, we kijken of de activiteit van klanten die van anderen niet belemmert. Met ddos-aanvallen, bijvoorbeeld. We hebben een team dat het netwerk continu in de gaten houdt. Maar we kijken niet naar die data zelf dat zou het einde van ons platform betekenen. Onze klanten vertrouwen ons. Hier in Europa is Zalando waarschijnlijk de grootste concurrent van Amazon als webwinkel en toch maakt Zalando gebruik van Amazon Web Services.'

Waarom stapt een softwarebedrijf als Amazon eigenlijk in de hardware?

'We zijn een bedrijf met hoge volumes en kleine marges. We gaan niet voor snelle winsten, we gaan voor de lange termijn. Traditionele hardwareleveranciers hadden een verdienmodel met hoge marges en wilden dat zo houden. Sinds wij op die markt zijn gekomen hebben we de prijzen 49 keer verlaagd. We hebben in de webwinkel geleerd wat schaalvoordelen zijn.

'En vergeet niet: we zijn een technologiebedrijf. Onze pakhuizen zitten vol robots meer dan 50 duizend inmiddels we hebben onze aanbevelingsalgoritmen en we hebben Kindle, waardoor iedereen een boek kan publiceren. We kijken naar spullen die we over de hele wereld verkopen. We zijn goed in logistiek. En we zijn het meest klantgerichte bedrijf ter wereld. In de detailhandel is dat gemakkelijk, en dat wilden we naar de ict-wereld brengen.'

Klantgerichtheid: dat is het evangelie van Amazon. Oorspronkelijk wilden we Vogels wat portretterender interviewen. Een Nederlander in Seattle in de top van een van de grootste internetbedrijven ter wereld: waar komt hij vandaan, hoe is het gelopen, hoe werkt het naast Bezos, hoe is het in Seattle en wat ís Amazon nou eigenlijk voor bedrijf worden de inpakkers in de fulfillment centers inderdaad uitgebuit, worden auteurs en uitgevers inderdaad uitgeperst, is er sprake van monopolistische trekjes?

Maar nee, zei een woordvoerder. 'Amazon is een klantgerichte organisatie. Alles wat we doen is om onze klanten te helpen. Daarom praten we niet over onszelf of over de individuen in het bedrijf. We hebben strikte pr-regels en dus werken we daar niet aan mee.' Een paar vragen, hooguit.

U heeft een academische achtergrond. Mist u de universiteit weleens?

'Nee. Je kon er van alles uitvinden maar niemand gebruikte het. Bij Amazon kon ik eindelijk dingen doen die werkelijkheid werden.'

Disruptief noemde u uw werk zojuist. Bent u een disrupter, iemand die de bestaande wereld afbreekt om hem beter te maken?

'Laat ik het zo zeggen: ik heb veel plezier.'

Ziet u zichzelf eerder als ondernemer of nog als academicus?

'Als engineer, programmeur. Ik houd van de techniek, ik houd ervan met CIO's te praten, de hoogste technische bazen in bedrijven. Je móét echt begrijpen hoe programmeurs denken, hoe ze software ontwikkelen, je moet hun jargon kennen en zelf kunnen programmeren, anders begrijp je niet wat ze nodig hebben. Dive deep, dat is een extreem belangrijke eis aan de managers in ons bedrijf. Als ik het respect van programmeurs wil behouden dan moet ik in staat zijn een lambdafunctie te debuggen.'

Wanneer begon u met programmeren?

'Op mijn 26ste, op een Atari 130XE.'

U zet zich sterk in voor programmeerlessen op school. Waarom?

'Software is enorm belangrijk in ieders leven, en dat neemt alleen maar toe. Dan zou het geweldig zijn als iedereen een basisbegrip had van programmeren. Het succes van Coderdojo, een project van vrijwilligers om kinderen te leren programmeren, laat zien dat er veel interesse is. In Nederland heeft het boek Project Prep, gericht op meisjes van 10 tot 14, ook veel succes.'

Uw twee dochters kozen voor een carrière als actrice.

'Ze volgen hun passie. Er is niets beter dan dat.'

Niet iedereen houdt van Amazon: de Europese Commissie doet onderzoek naar machtsmisbruik met Kindle, het bedrijf ontwijkt belastingen, het personeel in de distributiecentra werkt hard voor lage lonen. Moet u zichzelf wel eens verdedigen tegenover oude vrienden voor uw werk voor Amazon?

'Om eerlijk te zijn krijg ik alleen maar positieve reacties. Vooral over Amazon Web Services. Iedereen is dolenthousiast. We helpen hen hun data te beschermen en succesvol te zijn. Ze kunnen een wereldwijd bedrijf beginnen van driehoog-achter in de Pijp.'

Daar zijn de cloudklanten weer. Maar is Vogels niet ook verantwoordelijk voor de rafelranden van het bedrijf? Voor vervolgvragen daarover moeten we niet bij Vogels zijn, zegt een woordvoerder. Ja, hij is verantwoordelijk voor heel Amazon, maar reist nu de wereld over om te praten over AWS. 'Voor andere onderwerpen hebben we andere Amazon-leiders.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden