Criminelen imiteren Hollywood: hoe gevaarlijk zijn hyperrealistische maskers?

Jet Sanders deed onderzoek naar gezichtsherkenning met maskers

Hollywood maakt er gebruik van, en ook steeds meer criminelen doen hun voordeel met siliconen maskers.

Een scène uit Mission Impossible, de film staat bekend om zijn vele maskerscènes.

Je koopt ze gewoon op internet, vanaf 423 euro. Siliconen maskers - à la de exemplaren van Tom Cruise in Mission Impossible - waarmee je jezelf in een mum van tijd omtovert tot iemand anders. Handig als je een bank wilt overvallen, of andere kwade bedoelingen hebt. In de film zien ze er akelig echt uit, maar is het Hollywoodtrucage of zijn die maskers echt zo realistisch?

Een groep psychologen van de Universiteit van York, onder wie promovendus Jet Sanders (28), is gespecialiseerd in gezichtsherkenning en besloot het uit te zoeken.

Artikel gaat verder onder de video.

Waarom hebben jullie dit precies onderzocht?

'Dit soort maskers zagen we eerst vooral in Hollywoodfilms, maar we lazen in de media dat ze steeds vaker voor criminele en illegale praktijken werden gebruikt. Mensen die een bank overvielen met een masker op, of zo illegaal een land binnenkwamen. Er is zelfs een gevangene met zo'n masker de gevangenis uitgewandeld. We vroegen ons af of dit toevalligheden waren, of dat die maskers écht niet te onderscheiden zijn van gezichten.'

Hoe hebben jullie dat onderzocht?

'We lieten 120 proefpersonen twintig foto's bestuderen van gezichten, waarvan er één een masker was. We vroegen ze wat ze vonden van de foto's, en of hen iets ongebruikelijks opviel. Niemand zei iets over het masker. Toen we vertelden dat er een masker tussen zat, wist de helft het eruit te pikken. Maar naast dat masker wezen ze ook twee echte gezichten aan waarvan ze dachten dat het er een was.'

'Vervolgens hebben we vierhonderd proefpersonen twintig echte personen laten beoordelen, waarvan er één een masker droeg. Eén op de tachtig mensen wist op 20 meter afstand het masker te onderscheiden. Op 5 meter afstand was dat één op veertig. We testen nu op 2 meter, de paspoortcontroleafstand. Dat onderzoek loopt nog, maar het lijkt weinig verschil te maken met 5 meter.'

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Jet Sanders
Test het zelf: wie van deze personen draagt een siliconen masker? Foto Department of Psychology, University of York

Waarom zien we die verschillen zo slecht?

'Daar hebben we nog geen onderzoek naar gedaan, maar mensen zijn sowieso niet goed in gezichtsherkenning bij mensen die ze niet goed kennen. Daarnaast zijn die maskers gewoon ontzettend realistisch. Je ziet misschien dat er iets vreemds aan is, maar je brein categoriseert ze niet als maskers, maar als gezichten.'

Waarom is het belangrijk om dit te weten?

'Gezichtsherkenning is de belangrijkste manier om iemand aan z'n acties en identiteit te linken, maar daar hebben we niets aan als iemand een masker draagt. Als jij vermomd als oude heer een bank overvalt, kom je er makkelijker mee weg. Iemand die illegaal een land binnen wil komen, komt vrij eenvoudig aan een masker dat lijkt op de foto in het paspoort dat hij of zij net kocht. Exacte cijfers ontbreken, maar we weten dat hier in de onderwereld een markt voor is. Dat is voor veiligheidsdiensten belangrijk om te weten, en we moeten meer investeren in onderzoek om de preventie te verbeteren.'

Wat kunnen we er dan tegen doen?

'Een infraroodcamera haalt mensen met een masker er zeker tussenuit. Die kunnen niet bij elke bank en op elke straathoek worden opgehangen, maar wel worden ingezet bij paspoortcontroles. Ook zijn we bezig een trainingsprogramma te ontwikkelen om mensen maskers te leren herkennen. Met een masker op heb je bijvoorbeeld minder gezichtsuitdrukkingsvermogen, dat zie je. Al worden makers ook daar steeds beter in.'

Hoe kom ik nou aan zo'n masker?

'Er zijn zo'n tien bedrijven die ze maken en legaal verkopen. Er zijn ook makers die ze produceren aan de hand van een foto, met een 3D-printer. Dus als jij een paspoort vindt, zou je daar een masker bij kunnen laten maken.'

En hoe zit het met de gezichtsherkenning op Facebook en de iPhone?

'De gezichtsherkenning op Facebook maakt geen onderscheid tussen maskers en gezichten. Die op je telefoon hebben we niet onderzocht, maar ik acht de kans groot dat als iemand een masker laat printen van mijn gezicht, dat die persoon mijn telefoon kan ontgrendelen.'

(Antwoord: alle personen op de afbeelding dragen een masker.)

Meer over