ColumnIonica Smeets

Coronacijfers: voor ik het weet, is ook deze column weer achterhaald

null Beeld
Ionica Smeets

Een nieuw jaar, een nieuw coronarecord: het RIVM meldde 201.536 geregistreerde positieve coronatesten in één week. Het is verleidelijk om de nieuwste coronacijfers te vergelijken met die van het verleden of met die van andere landen. Die 201.536 testen zijn er meer dan ooit eerder gemeten in Nederland, maar ons testbeleid is steeds veranderd en daarmee ook wat de cijfers precies meten.

De site van de overheid geeft een coronatijdlijn die nogal optimistisch eindigt in juni 2021 met ‘De samenleving gaat weer open’. Kan de nieuwe regering even iemand vragen die bij te werken? De informatie is gelukkig nog op allerlei andere plekken te vinden.

Kort samengevat: vanaf juni 2020 mocht iedereen met klachten zich laten testen – daarvoor waren testen alleen beschikbaar voor speciale groepen zoals zorgpersoneel en docenten. In oktober 2020 bereikten we een record van ongeveer 63 duizend positieve testen in één week. Zelf had ik in die tijd corona en mijn gezin mocht zich toen niet laten testen, omdat zij geen klachten hadden. Pas vanaf december 2020 mochten ‘nauwe contacten zonder klachten’ zich laten testen.

Deze uitbreidingen van het testbeleid leidden tot hogere cijfers – ook als het aantal besmettingen al die tijd constant zou zijn geweest. Ook in 2021 veranderde het beleid geregeld. Je kunt dus niet zomaar de besmettingen van nu vergelijken met die van eerdere pieken. Het testbeleid maar ook de geldende coronamaatregelen zijn cruciale informatie die je niet ziet in de platgeslagen cijfers. Dat is nog erger als je Nederland probeert te vergelijken met andere landen. Je ziet in de grafiek van een ander land dat dáár de besmettingen afvlakken – zij doen blijkbaar iets goed. Maar je ziet in die grafiek níét dat daar op dat moment de maximale testcapaciteit bereikt was en dat de besmettingen er stug doorgroeiden.

Alle keren dat ik een column over coronacijfers schreef, bleek die heel snel achterhaald (behalve als ik me bij tijdloze wiskundige concepten zoals exponentiële groei hield). Zo schreef ik vorig jaar oktober over waarom een zelftest bij klachten minder betrouwbaar was, gebaseerd op de onderzoeken van die tijd. Even later verschenen er nieuwe studies die lieten zien dat een zelftest juist wél goed werkt bij klachten. Zo werkt wetenschap. In december werd het testbeleid aangepast. Van ‘Heb je geen klachten, dan kan de test met een zelftest. Heb je wel klachten, dan ga je langs bij de GGD’ naar ‘Werk je met kwetsbare mensen, ben je 70-plusser of heb je een zwakke gezondheid? Dan test je altijd bij de GGD. En anders volstaat een zelftest. Is die positief? Dan maak je altijd alsnog een afspraak bij de GGD’.

Wat betekent deze wijziging voor de besmettingscijfers? Dat is lastiger te zeggen dan bij eerdere beleidswijzigingen die leidden tot méér testen. Je verwacht een daling van het aantal testen bij de GGD, omdat mensen met klachten nu een zelftest deden en alleen nog kwamen bij een positieve uitslag. Je verwacht ook dat het percentage positieve testen daardoor zou stijgen. Dat gebeurde inderdaad allebei. Maar rond dezelfde tijd kwam omikron op en begon er een harde lockdown. Welke verandering in de cijfers komt nu waardoor? Ik durf het niet te zeggen, want voor ik het weet is ook deze column weer achterhaald. Wat in elk geval tijdloos blijft, is dat je heel voorzichtig moet zijn met het interpreteren van deze cijfers zolang je niet precies weet wat erachter zit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden