Computer berekent beste kankertherapie

De beste behandeling van kanker rolt voortaan mogelijk uit de computer. Met hulp van een rekenmethode en tussentijdse testen in het lab kan Andrea Weiss in de toekomst de ideale dosering en cocktail van kankermedicijnen berekenen. Daarop promoveert ze vandaag bij het VUmc in Amsterdam.

Beeld anp

Kanker heeft een slinkse manier van verspreiden door het lichaam. Tumorcellen hebben zuurstof en voeding nodig om te groeien. Deze worden aangevoerd door bloedvaten. Bij hun groei maken tumoren gebruik van het vatennetwerk in een lichaam, maar ze kunnen ook nieuwe vaten maken. Dit proces heet angiogenese. Het stoppen van bepaalde vormen van kanker is dus voor een groot deel afhankelijk van middelen die dit groeiproces kunnen stoppen, zegt Arjan Griffioen, hoogleraar experimentele oncologie en angiogenese aan het VUmc en begeleider van promovenda Weiss.

Er bestaan diverse middelen die dit groeiproces tegengaan, maar hun werking is tot op heden beperkt. 'Bij de meeste patiënten hebben deze middelen slechts een tijdelijk effect en kunnen ze gepaard gaan met bijwerkingen', zegt Weiss. In het onderzoeksveld is bekend dat een slim gekozen mix van deze middelen in de juiste dosering betere resultaten kan opleveren. Maar hoe vind je die ideale mix?

Dat is lastig in de praktijk. 'Als je tien middelen hebt die op vijf mogelijke manieren kunnen worden gedoseerd, heb je al tien miljoen combinaties', zegt Weiss. En zoveel patiënten, tijd en geld zijn er niet beschikbaar.

Daarom ontwikkelden Weiss en haar collega's een nieuwe onderzoeksmethode. Een computeralgoritme berekent verschillende soorten samenstellingen van chemotherapieën. Vervolgens trainden de onderzoekers het algoritme door het 'te vertellen' welke middelen het beste aanslaan. 'De computer gebruikte het algoritme en de uitkomsten werden in het lab getest en weer ingevoerd in de computer', zegt Weiss. 'Hoe vaker je die stappen herhaalt, hoe exacter je de juiste combinatie kan berekenen.'

Verder onderzoek nodig

Hoogleraar medische oncologie van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam Kees Punt noemt de nieuwe aanpak 'valide, pragmatisch en fris', maar 'niet wereldschokkend'. 'We zijn steeds beter geworden in het ontwikkelen van testmethoden in het laboratorium, die kunnen voorspellen wat er bij patiënten zal werken.' Punt denkt dan ook dat de groep van Weiss en Griffioen op de goede weg is. 'Dit is prima voorwerk, maar uiteindelijk moet je altijd nog in de praktijk bij patiënten controleren of de voorspelling uit het lab uitkomt.'

Dat is precies wat Griffioen en Weiss in een volgende stap willen doen. 'Op papier is dit een wondermiddel, maar de praktijk is weerbarstig', zegt ook Griffioen. 'We weten dat levend materiaal zoveel individuele reacties kan hebben.' Daarom zullen zij de ideale combinatietherapie die bij niercelkanker zou moeten werken de komende jaren verder gaan onderzoeken en testen bij patiënten.

Griffioen is hoopvol, maar hij benadrukt dat de stap van labtest en onderzoek in muizen naar mensen groot is. 'In de praktijk zie je dat tumoren resistent zijn of na verloop van tijd resistentie ontwikkelen. Maar er zijn altijd patiënten bij wie het middel wel aanslaat, en die groep zou je op voorhand willen identificeren.'

In de toekomst denkt de hoogleraar voor afzonderlijke tumoren of tumortypes te kunnen voorspellen welke cocktail van middelen de beste resultaten zal hebben. 'Maar zover zijn we nu nog niet', zegt ook Punt van het AMC.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden