Compromitteer en heers lijkt motto achter cyber-operaties

Normaal proberen veiligheidsdiensten geen sporen na te laten als ze bij de vijand bezig zijn geweest. Maar de hackers die tijdens de Amerikaanse verkiezingscampagne bij de Democratische partij inbraken, deden geen moeite te verbergen dat ze binnen waren geweest. Via sites als DCLeaks lieten ze een stroom van pijnlijke e-mails uitlekken die ze van de Democraten hadden gestolen.

Beeld reuters

Het was een klassieke 'kompromat'-operatie, zoals het in het Russisch heet. 'Kompromat' oftewel compromitterend materiaal was een geliefde methode waarvan de KGB, de Sovjet geheime dienst waarbij president Poetin carrière maakte. KGB-agenten gebruikten dergelijk materiaal vaak om mensenonder druk te zetten voor hen te werken, maar ook om politieke vijanden in diskrediet te brengen.

Soms bracht de KGB ook wat we nu 'fake news' zouden noemen in omloop om de vijand zwart te maken. Zo verspreidde de KGB begin jaren tachtig het gerucht dat het aids-virus door Amerikaanse wetenschappers zou zijn ontwikkeld in het militaire laboratorium Fort Detrick.

Beschuldigende vinger

Rusland doet de beschuldigingen dat het achter de cyber-operatie tegen de Democratische presidentskandidate Hillary Clinton zat af als 'onzin' en 'anti-Russische hysterie'. Maar er zijn volgens computerbeveiligingsbedrijven, zoals FireEye en Eset, allerlei aanwijzingen die wel in de richting van Moskou wijzen. De malware die in de computers van de Democraten werd ontdekt, was eerder al gebruikt bij een cyberinbraak bij het Duitse parlement en een aanval waarbij de Franse televisiezender TV5 Monde in april vorig jaar werd platgelegd.

De hack tegen TV5 Monde was het werk van een groep die zich CyberCaliphate noemde, maar volgens de Franse geheime dienst bleek APT 28 achter de aanval te zitten, een groep hackers van de Russische militaire inlichtingendienst GROe die zich ook wel Fancy Bear noemt.

In cyberwereld geldt het recht van de sterkste

Hoe bijzonder is de Russische bemoeienis met de Amerikaanse verkiezingen? En wat kunnen de VS voor tegenmaatregelen nemen? De methode van de Russen mag nieuw zijn, dit soort bemoeienis zeker niet.

De Russen worden ook verdacht van een computerinbraak in de kiessystemen van Arizona en Illinois, al zijn daar minder bewijzen voor. De bedoeling zou zijn twijfel te zaaien aan de betrouwbaarheid van de verkiezingen. Maar met de inbraak bij de Democraten lijken de hackers duidelijk tot doel te hebben gehad Clinton in diskrediet te brengen en daarmee de kansen van Donald Trump, de favoriet van het Kremlin, te vergroten.

Russische hackers probeerden in 2014 ook de verkiezingen in Oekraïne te beïnvloeden door gestolen e-mails van Oekraïense politici te laten uitlekken. Maar die operatie had geen succes.

Gelijke munt

Voor het Kremlin is het waarschijnlijk een kwestie van met gelijke munt terugbetalen. President Poetin beschuldigt de VS ervan dat zij in de voormalige Sovjetrepublieken zitten te stoken via ngo's die de democratische krachten steunen. Poetin is ervan overtuigd dat de VS daarmee ook in Rusland een revolutie willen uitlokken, net als in Oekraïne en Georgië.

Andersom gebruikt Rusland ook ouderwetse methoden om Moskou-gezinde partijen in het buitenland in het zadel te helpen. Zo kreeg het ultrarechtse Front National van Marine le Pen, ook een favoriet van Poetin, twee jaar geleden een miljoenenlening van een Russische bank. Vorig jaar organiseerde de nationalistische Rodina-partij, ooit opgericht door vicepremier Dmitri Rogozin, een conferentie met allerlei ultrarechtse, pro-Poetin bewegingen uit de EU-landen. Ook dat leek een echo uit het verleden, toen linkse pelgrims Moskou aandeden voor 'vredesconferenties' van de communistische partij.

Is Nederland voorbereid op hacks door Russen?

De hack van de Democratische Partij in de Verenigde Staten heeft Nederlandse politieke partijen wakker geschud. Bij de regeringspartijen VVD en PvdA heeft de beveiliging van de eigen computersystemen 'de volle aandacht'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden