Comfort Talk door de arts: minder pijn, minder stress en sneller herstel

'Als ik zeg: denk niet aan een roze olifant, dan denk je er juist aan. Zo werkt het ook met pijn'

Het Deventer Ziekenhuis vliegt de Amerikaanse communicatiespecialist Elvira Lang in. Zij traint artsen in lichaamshouding en taalgebruik om de patiënt op zijn gemak te stellen en zo het herstel te bespoedigen.

Elvira Lang (rechts) traint artsen in het Deventer Ziekenhuis in 'matching'. Foto Marcel van den Bergh

In een zaaltje in het Deventer Ziekenhuis spelen twee specialisten een rollenspel. Een is de patiënt in de wachtkamer, de ander de arts. 'Vertel de patiënt dat ze nog wat langer moet wachten op de MRI', instrueert Elvira Lang, interventieradioloog uit de Verenigde Staten. 'Neem de lichaamshouding van de patiënt over.' Het rollenspel gaat verder. Ondertussen corrigeert Lang de houding van de arts, zodat deze overeenkomt met die van de patiënt.

Deze techniek, 'matching', is een van de onderdelen van Comfort Talk die de specialisten van het Deventer Ziekenhuis leren om de patiënt op zijn gemak te stellen. Uit Amerikaanse onderzoeken onder leiding van Lang blijkt dat Comfort Talk bij patiënten leidt tot minder pijn, minder stress en sneller herstel. Bovendien duurt de behandeling korter, missen minder patiënten afspraken en worden minder behandelingen vroegtijdig afgebroken. Het ziekenhuis kan hierdoor geld besparen. In Amerika was dit op een afdeling radiologie zo'n 300 euro per ingreep.

Ontspanningstechnieken

Lang vertelt waar het allemaal begon: 'Twintig jaar geleden ontmoette ik een veteraan die zo bang was dat hij niet op de behandeltafel durfde. Ik merkte toen dat ontspanningstechnieken effect kunnen hebben.'

Yvette Krol en Evelyn Schotborg, beiden klinisch psycholoog in het Deventer Ziekenhuis, haalden Comfort Talk naar Nederland. Samen met Lang trainden ze afgelopen week 36 specialisten van de kinderafdeling en van anesthesiologie/OK. De komende tijd zullen ze onderzoeken hoe goed Comfort Talk in Deventer werkt, hoeveel geld het in Nederland bespaart en de rest van het ziekenhuis trainen.

Schotborg vertelt over de kracht van matching. 'Als een patiënt bijvoorbeeld met zijn armen gekruist voor je staat, kruis je als arts je armen ook. De patiënt voelt zich dan beter begrepen. Je kunt dan als arts de leiding weer overnemen door bijvoorbeeld voor te stellen om te gaan zitten. Door je lichaamshouding goed af te stemmen op die van de patiënt, kun je uiteindelijk sneller overgaan tot behandeling.'

De specialisten leren ook negatieve woorden te vermijden. Een zin als: 'Hier komt de prik, het kan even pijn doen', zorgt er juist voor dat je pijn ervaart.

Krol: 'Als ik zeg: denk niet aan een roze olifant, dan denk je er juist aan. Zo werkt het ook met pijn. Help de patiënt focussen op iets positiefs. Het is wel een omslag: vroeger dachten we dat we alles eerlijk moesten zeggen over mogelijke pijn en bijwerkingen. Maar je hoeft niet alles in te vullen, want ervaringen kunnen voor iedereen verschillend zijn. Je maakt patiënten zo onnodig bang.'

Zelfhypnose

Het laatste onderdeel is zelfhypnose. Specialisten kregen tijdens de training een script dat ze kunnen voorlezen tijdens een behandeling. Krol: 'Hierin staan vragen als: naar welke plek zou je nu willen gaan? Dit geeft de patiënt een gevoel van controle. Ze kunnen zelf kiezen waar ze in gedachten heen willen gaan.' Schotborg: 'Het script voorlezen kost de artsen geen extra tijd. Als de patiënt ontspant door het script, hoef je uiteindelijk minder te zeggen en te doen. De patiënt kan het dan zelf.'

Ellen Smets, hoogleraar medische communicatie aan de Universiteit van Amsterdam en niet betrokken bij de Comfort Talk-methode, is positief over het initiatief van het Deventer Ziekenhuis: 'Het effect van taal is onmiskenbaar. Woorden zijn krachtig, creëren verwachtingen en dragen bij aan bijvoorbeeld het placebo-effect.' Ze betwijfelt of meer ziekenhuizen in Nederland het programma gaan toepassen. 'Er bestaan veel effectieve communicatieprogramma's en die worden niet altijd opgepikt.'

Communiceren doe je zo

Liever niet: 'Ik ga nu het infuus aanprikken, dit kan even pijn doen.'
Beter: 'Ik ga nu het infuus plaatsen. Het is fijn dat we iets hebben dat verdooft.'

Liever niet: 'Het is belangrijk dat u niet beweegt in de MRI-scanner.'
Beter: 'Fijn dat u stil ligt, zo gaat het onderzoek sneller.'

Liever niet:'Het kan zijn dat u zich na de operatie misselijk voelt. Hier is een bakje.'
Beter: 'Als er iets is, druk op de bel, dan zullen we u zo goed mogelijk helpen.'

Meer over