CO2-uitstoot doet oceanen in hoog tempo verzuren

De verzuring van de oceanen lijkt sneller te gaan dan de afgelopen 300 miljoen jaar ooit het geval is geweest. Als de uitstoot van CO2 in het huidige tempo doorgaat, zal dat de wereldzeeën en het leven daarin drastisch veranderen.

Vooral rond de polen beginnen de veranderingen nu al waarneembaar te worden. Beeld ap

Schaalvormende organismen zoals koralen en schelpdieren krijgen het dan zwaar, terwijl vettige algen, zeegrassen en groene planktonsoorten, die gebruikmaken van fotosynthese, juist profiteren. Vooral rond de polen, waar het water kouder is, beginnen de veranderingen nu al waarneembaar te worden.

Dat staat in een consensusdocument dat 540 oceaanwetenschappers uit 37 landen hebben opgesteld onder de vlag van de onderzoekskoepel International Geosphere-Biosphere Programme (IGBP). Het rapport is een uitwerking van de stand van zaken die het VN-panel voor klimaatonderzoek het IPCC twee maanden geleden presenteerde en bevestigt wat andere rapporten ook al signaleerden.

'Vooral snelheid zorgwekkend'
Van al het CO2 dat de mens sinds de Industriële Revolutie heeft uitgestoten, is ruwweg een kwart opgenomen door de zee, constateert het IGBP. Met name de bovenlagen verzuren daardoor - in feite worden ze niet echt zuur, maar minder basisch. 'Het is vooral de snelheid waarmee het gaat die zo zorgwekkend is', zegt hoogleraar oceanografie Hein de Baar, die betrokken was bij twee eerdere IGBP-conferenties. 'We zijn bang dat soorten zich niet snel genoeg kunnen aanpassen.'

Kooien in de zee bij Zweden waarmee de staat van de oceaan wordt gemeten. Beeld ap

In zee lost CO2 op tot koolzuur, net als in frisdrank. Dat is slecht nieuws voor alles wat kalk gebruikt voor zijn schelp of skelet, omdat het extra CO2 kalk laat oplossen. Rondom Antarctica zijn er aanwijzingen dat kleine zeeslakken daardoor nu al worden aangetast, rapporteren de oceanografen 'met hoge zekerheid'. Bij voortzetting van de huidige CO2-uitstoot zullen tropische koraalriffen tegen het eind van de eeuw sneller worden afgebroken dan ze aangroeien. Koudwaterkoralen komen waarschijnlijk al eerder in de problemen, schetst het IGBP.

Zuurgraad zwiept op en neer
Maar, geven de onderzoekers ook toe, 'we zijn nog niet in staat betrouwbare projecties te geven over zee-ecosystemen en visstanden'. De zuurgraad van de zee zwiept van nature wild op en neer per seizoen en zelfs per dag, en hoewel er in zee op lange termijn 'waarschijnlijk grote veranderingen' komen, hebben de biologen geen goed beeld wat die precies behelzen. Zo zijn er aanwijzingen dat vissenlarven langzamer groeien door verzuring, maar ook dat sommige zeeën voedselrijker worden doordat bacteriën ze meer gaan 'bemesten' met stikstof dan nu het geval is.

Het IGBP-rapport vat zo'n 60 studies samen van de afgelopen jaren. De Baar, die spreekt van een 'keurige organisatie die iets minder dan het IPCC te maken heeft met regeringen en politiek', herkent dan ook het beeld. 'Al 35 jaar zien we dit soort verschuivingen optreden. Het begint voor een aantal organismen nu al moeilijker te worden.'

Als de uitstoot van CO2 in het huidige tempo doorgaat, zal dat de wereldzeeën en het leven daarin drastisch veranderen. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.