Chemicus Guus Velders bij tien meest toonaangevende wetenschappers 2016

Een prijs is het niet, maar een eer zeker: de Nederlandse atmosfeerchemicus Guus Velders is volgens toptijdschrift Nature een van de tien meest toonaangevende wetenschappers van het afgelopen jaar. Volgens het blad gaf Velders' expertise de doorslag bij het bereiken van het nieuwe klimaatakkoord van Kigali.

Een cover van het wetenschapsblad Nature.Beeld Jiri Buller/de Volkskrant

Velders (52) is verbonden aan het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu RIVM in Bilthoven. Hij redde met snel rekenwerk de vastgelopen onderhandeling over het verbieden van hfk's. Die verbindingen vervangen de cfk's die verboden zijn omdat ze de ozonlaag aantastten, maar ze warmen wel het klimaat op. In het akkoord van Kigali krijgen India en enkele andere landen meer tijd om hfk's uit te bannen. Volgens Velders' modellen zou dat het effect van het akkoord nauwelijks kleiner maken. 'Zonder Guus en zijn team zou er geen akkoord zijn', zegt een Amerikaanse pressiegroep in Washington deze week in Nature.

Behalve Velders wijst Nature ondermeer Alexandra Elbaykan uit Kazachstan aan als wetenschappelijke smaakmaker van 2016. Zij zette de website Sci-Hub op waar wetenschappers elkaar artikelen toezenden die formeel alleen voor betalende abonnees op tijdschriften toegankelijk zijn. Uitgevers jaagden op haar, binnen en buiten de rechtszaal. Ook wordt de Amerikaanse versnellerfysicus en transgender Elena Long genoemd voor haar werk op het gebied van discriminatie in de deeltjesfysica. Daarnaast noemt Nature ondermeer vruchtbaarheidsarts John Zang, wiens technieken baby's met drie ouders mogelijk maakten en bioloog Kevin Asvelt, die voorzichtigheid bepleit met de nieuwe Crispr-Cas technieken voor genmanipulatie. Maar ook zwaartekrachtgolfjaagster Gabriela Gonzales en exoplanetenjager Guillem Anglada Escudé krijgen lof, plus informaticus Demis Hassabis die een computerprogramma maakte dat de wereldkampioen Go versloeg.

Voor komend jaar tipt het blad alvast Cori Bargmann van het Chan Zuckerberg initiatief, dat voor 2100 ziekten de wereld uit wil helpen. Ook president Marcia McNutt van de Amerikaanse academie van wetenschappen wordt genoemd als degeen die de wetenschap onder president Trump overeind moet zien te houden.

Het weekblad dat wetenschappelijke carrières kan breken (+)

Wetenschappers begaan desnoods een moord om te kunnen publiceren in Nature. Hoe is dat eigenlijk het belangrijkste wetenschappelijke tijdschrift ter wereld geworden? De Volkskrant ging langs bij de redactie in Londen. Lees hier de reportage.

Guus Velders: 'Doordat we nu ingrijpen, is het meeste leed gewoon voorkomen'

Dr. Guus Velders (Tiel 1964) is de atmosfeerchemicus die voor RIVM in Bilthoven twintig jaar het effect van het Montreal akkoord uit 1987 tegen cfk-ozonvreters nauwgezet in de gaten hield. 'Daar ken ik ook de vier Amerikaanse collega's van met wie we in Kigali het verschil konden maken.'

Toonaangevend werk in 2016, zegt Nature.
'Ik vind dat een enorme eer. Je zit er niet op te hopen, maar het is prachtig als het gebeurt.'

Uw rekenwerk op de klimaatconferentie wordt doorslaggevend genoemd voor het slagen van de onderhandelingen.
'Wat we deden was ter plekke doorrekenen dat het voorgestelde compromis, waarin India en andere landen meer tijd krijgen om van de hfk's af te zien, geen ramp zou zijn. Als ze niet verboden worden veroorzaken uitgestoten hfk's in 2100 iets van 0,3-0,5 graden opwarming. Die groep draagt daaraan 0,06 graden bij. Dat is aanvaardbaar, als het alternatief geen akkoord is.'

U redde de conferentie.
'Ik zie het meer als een bekroning op jarenlang benadrukken dat hfk's een mooi alternatief voor ozonvreters zijn, maar dat ze niet het eindpunt kunnen zijn. Daarvoor is hun bijdrage aan de opwarming te groot. We zijn dat blijven onderstrepen en de politieke agenda blijven voeden met studies. Cijfers waar niemand omheen kon.'

Guus Velders.Beeld RIVM

Cijfers in plaats van politiek. Voorbeeld voor de overige klimaatdiscussies?
'Hier werkte het vooral omdat in het hfk-dossier maar een paar mensen het rekenwerk kunnen doen. Voor CO2 en andere broeikasgassen zijn het er duizenden of meer. Daar kan iedereen uitpikken wat hem zint.'

Zijn hfk's in wezen niet een historische vergissing geweest?
'Het zou slimmer zijn geweest als destijds voor Montreal meteen was ingezet op propaan en isobuthaan. Maar het alternatief van de hfk's leverden wel een akkoord dat anders misschien helemaal niet gelukt zou zijn.'

En het is niet gewoon te laat?
'In tegendeel. We staan nog aan het begin van het hfk-tijdperk. Doordat we nu ingrijpen, is het meeste leed gewoon voorkomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden