Cheeta razendsnel op weg naar uitsterven

Het is het snelste landdier, maar dit lijkt een race die hij niet kan winnen. De cheeta of jachtluipaard, in staat tot kortstondige sprintjes van 120 kilometer per uur, wordt met uitsterven bedreigd. Belangrijkste reden: zijn leefgebieden worden steeds verder worden ingeperkt en gefragmenteerd.

De cheeta of jachtluipaard wordt met uitsterven bedreigd.Beeld anp

Dat meldden onderzoekers onder leiding van de Zoological Society of London (ZSL) maandag in het tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences. Volgens de studie zijn er wereldwijd nog 7.100 cheetas in het wild. Het dier heeft nog 9 procent van zijn historische verspreidingsgebied over.

Cheeta's komen vooral nog voor in Oostelijk en Zuidelijk Afrika (met name Namibië en Botswana, waar relatief weinig mensen wonen). Verder is er een restpopulatie van 50 dieren in Iran. In andere delen van Afrika en Zuid-Azië is de cheeta al uitgestorven. In een van de onderzochte landen, Zimbabwe, kachelde de populatie in 16 jaar achteruit van 1.200 naar hooguit 170.

De deskundigen van de ZSL, Wildlife Conservation Society en Panthera roepen op de status van de grote kat op de Rode Lijst van de IUCN op te waarderen van 'kwetsbaar' naar 'bedreigd', zoals eerder dit jaar ook gebeurde met de giraf. 'Deze periode is crunch-time voor soorten als de cheeta, die grote leefgebieden nodig hebben', zei hoofdauteur Sarah Dunant van ZSL, tegens hoofd van het cheeta-beschermingsprogramma, tegen persbureau AP.

'Onze bevindingen laten zien dat de grote hoeveelheid ruimte die de cheeta nodig heeft in combinatie met de complexe bedreigingen waarmee het dier in het wild wordt geconfronteerd, maken dat de cheeta veel kwetsbaarder voor uitsterving is dan we dachten', aldus Dunant tegen Reuters.

Ruim driekwart van de leefgebieden van de cheeta valt buiten wildparken en andere beschermde gebieden. Cheeta's worden door lokale herders vervolgd omdat ze soms vee aanvallen. Ze hebben naast verlies aan habitat te lijden onder stroperij (vanwege hun huid), verlies aan prooidieren (ook door stroperij) en illegale handel in cubs. Ook sneuvelen veel cheeta's in het verkeer.

Een eerdere populatiestudie (eveneens geleid door Dunant) turfde vorig jaar 6.700 cheetas wereldwijd. Het tellen van wilde cheeta's is moeilijk omdat de dieren over enorme afstanden kunnen rondtrekken. De nieuwe cijfers in PNAS zijn gebaseerd op bijgestelde precieze tellingen in een beperkt aantal beschermde gebieden en ruwe schattingen over andere habitats.

Het verspreidingsgebied van de cheeta of het jachtluipaard in 2008.Beeld Seghet

De giraf (status: kwetsbaar)

De giraf sterft stilletjes uit, waarschuwden onderzoekers deze maand. In 1985 waren er volgens de internationale natuurkoepel IUCN, beheerder van de Rode Lijst van bedreigde soorten, tussen 151.000 en 163.000 giraffen in Afrika. In 2015 waren dat er nog 97.000, een achteruitgang van bijna 40 procent, vooral als gevolg van verlies en fragmentatie van leefgebied, alsook door stroperij. De achteruitgang is het sterkst in Centraal en Oost-Afrika. In zeven landen, waaronder Senegal, Nigeria en Malawi, is de giraf al uitgestorven.

De leeuw (status: kwetsbaar)

De Afrikaanse leeuw, het grootste roofdier van Afrika, verdwijnt gestaag in het wild door verlies aan leefgebied, afname van prooidieren en stroperij. Van zijn voormalige verspreidingsgebied is nog 8 procent over. In Noord-Afrika is hij al 60 jaar verdwenen, in West-Afrika en Ethiopië is hij bijna weg, en in Oost- en Zuidelijk Afrika overleeft hij alleen in wildparken. Het aantal leeuwen is in 21 jaar gekelderd met 43 procent, tot hooguit 25.000 exemplaren. De Masai hebben hun traditionele leeuwenjacht noodgedwongen gestaakt.

De witte/zwarte neushoorn (status: ernstig/bijna bedreigd)

De twee soorten Afrikaanse neushoorns (de witte en de zwarte neushoorn) hebben zwaar te lijden onder georganiseerde stroperij, vanwege hun hoorn, die in Oost-Azië wordt begeerd als wondermedicijn en statussymbool. Van de zuidelijke witte neushoorn zijn nog 20.000 exemplaren. De meeste leven in streng beveiligde wildparken in Zuid-Afrika, Namibië, Zimbabwe en Kenia. De noordelijke witte neushoorn is al functioneel uitgestorven. Van de zwarte neushoorn zijn er nog 5000 over, 98 procent minder dan in 1960.

De oostelijke gorilla (status: ernstig bedreigd)

De oostelijke gorilla in het Afrikaanse Grote Merengebied heet sinds dit jaar officieel ernstig bedreigd. De soort - verdeeld in twee ondersoorten, oostelijke laaglandgorilla en berggorilla - kampt met verlies aan leefgebied en stropers voor bushmeat. De populaties zijn in 20 jaar tijd met meer dan 70 procent afgenomen. Er zijn nu nog 3800 oostelijke laaglandgorilla's en 880 berggorilla's over. Sinds dit jaar zijn vier van de zes soorten mensapen (de oostelijke en de westelijke gorilla, de Sumatraanse en de Borneose orangoetan) ernstig bedreigd. De andere twee, chimpansee en bonobo, zijn bedreigd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden