CBS: Haast alle oversterfte maart en april echt door corona

Haast alle ‘extra’ overledenen in maart en april hadden, zoals al vermoed, covid-19 als doodsoorzaak. Bij 1.956 overledenen die niet getest zijn op het virus, is door de behandelend arts of de schouwarts vastgesteld dat covid-19 een cruciale rol speelde bij het overlijden.

Coronapatiënt wordt verplaatst in Breda.Beeld Robin Utrecht

Dat meldt het Centraal Bureau van de Statistiek op basis van voorlopige cijfers van doodsoorzaken. Anders dan in sommige andere landen vond het CBS geen aanwijzingen dat er ook veel extra mensen zijn overleden aan ‘uitgestelde zorg’, het uitstellen van behandelingen door de coronacrisis. In maart en april overleden er juist minder mensen aan kanker en hart- en vaatziekten dan in eerdere jaren.

Onduidelijk is overigens of er helemaal geen effect op andere doodsoorzaken is. Mochten er, zoals bijvoorbeeld door cardiologen wordt gevreesd, meer mensen overlijden door uitgestelde zorg, dan wordt dit waarschijnlijk pas in latere maanden van het jaar zichtbaar.

Verkeersdoden net zo hoog

Opvallend is dat in de beginperiode van de ‘intelligente lockdown’ het aantal verkeersdoden ongeveer net zo hoog was als in voorgaande jaren, terwijl er toch minder verkeer was. Ook zag het CBS geen toename in het aantal zelfdodingen: dat was in maart ongeveer gelijk aan maart 2019, en in april iets lager dan in dezelfde maand vorig jaar.

Volgens de officiële doodsoorzakencijfers van het CBS overleden in de maanden maart en april 6.331 personen met als doodsoorzaak covid-19, 1.172 meer dan de 5.159 sterfgevallen die het RIVM meldde over deze maanden. Daarnaast stierven er nog eens 1.956 mensen die vermoedelijk het nieuwe coronavirus hadden.

Minder hartdoden

Aan de gevolgen van hart- en vaatziekten overleden in maart en april 6.040 mensen, opvallend genoeg honderden minder dan in dezelfde maanden de jaren daarvoor. Dat kan erop duiden dat hierbij mensen zaten die zonder het virus ook wel waren overleden. Aan de gevolgen van kanker overleden in maart en april ongeveer net zoveel mensen als de voorgaande jaren, blijkt uit de voorlopige CBS-cijfers.

Artsen maken zich al geruime tijd zorgen dat er misschien mensen zijn overleden aan ‘uitgestelde zorg’. Zo werden tijdens de crisis operaties verschoven, controles afgezegd en screenings op kanker tijdelijk stilgelegd. In de Volkskrant signaleerden cardiologen dat hartpatiënten wegbleven van hun spreekuur, en huisartsen constateerden dat ze tot haast driekwart minder patiënten zagen. Waarschijnlijk uit angst voor besmetting, of omdat patiënten dachten dat hun klachten wel even konden wachten.

Geen uitgestelde zorg

De nieuwe cijfers geven echter nog geen grond voor die bange vermoedens. Volgens een in mei verschenen, controverse veroorzakend rapport van adviesbureau Gupta zouden er tegenover ‘ieder sterfgeval ten gevolge van covid-19 veel meer doden door het uitstel van reguliere zorg’ staan. Daarvan is in de cijfers vooralsnog in elk geval geen sprake.

Dat staat overigens in contrast met de VS, waar een analyse aan het licht bracht dat tijdens de coronacrisis in New York en New Jersey minder dan 70 procent van de ongeveer 44 duizend extra overlijdensgevallen tijdens de coronacrisis is toe te schrijven aan covid-19. Een op de zeven extra overledenen had als doodsoorzaak hart- en vaatziekten of diabetes, en 5 procent overleed volgens de officiële cijfers aan de gewone griep. Dat kan duiden op verkeerde diagnose, maar ook op uitgestelde zorg.

Enkele dagen geleden berekende het CBS dat het aantal coronadoden in moet liggen ergens tussen de 8.600 en de 11.700. Dat was echter een schatting, opgesteld door allerlei bekende cijfers en statistieken te combineren. Voor de nieuwe studie keek het CBS naar de doodsoorzaken die door de arts op de overlijdensakte wordt gezet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden