NIEUWSVOGELS

Canadese witkeelgorzen fluiten ineens een deun van heel ver weg, en niemand weet waarom

In Canada gaat een nieuw lied viraal onder witkeelgorzen, een veelvoorkomende zangvogel ter grootte van een mus. De gorzen in het oosten zingen ineens allemaal een lied dat van 3.300 kilometer verderop blijkt te komen. En een nieuw lied is op komst.

De witkeelgorsBeeld Scott M. Ramsay

Decennia lang gebruikten de gorzen eigen, lokaal verschillende deuntjes om hun territorium af te bakenen en vrouwtjes te versieren. De verandering van deun die zich nu voordoet beslaat afstanden van duizenden kilometers. Inmiddels is de nieuwe witkeelgorzen-hit wijdverspreid. ‘Een ongekende verandering’, aldus de Canadese onderzoeker Ken Otter.

Al langer was bekend dat zangvogels de neiging hebben deuntjes van elkaar over te nemen, maar tot nog toe dachten biologen altijd dat deze uitwisseling vooral onder buurtgenoten plaatsvond. Het is bijzonder dat lokale gorzen liedjes overnemen van vreemde vogels, vertelt Otter telefonisch vanuit Canada. ‘Alsof iedereen in Amsterdam ineens een dialect van buiten de stadsgrenzen zou overnemen.’

Luister hieronder naar het ‘oude deuntje’ van de vogels

Amateurs, die via apps als eBird en Xeno-Canto vogelopnames maken, speelden een cruciale rol bij de ontdekking, blijkt uit de studie in het nieuwste nummer van het wetenschappelijk tijdschrift Current Biology. De Nederlandse app Xeno-Canto promootte het onderzoek waardoor veel nieuwe data binnenkwamen. In twintig jaar tijd verzamelden de onderzoekers zo’n 1.800 opnames uit onder meer tuinen en bossen, waarmee ze de populariteit van het nieuwe vogellied konden onderzoeken.

Zo konden de wetenschappers nagaan waar het deuntje in 2000 werd gezongen en de verspreidingsroute en timing in kaart brengen. De oorsprong van het nieuwe deuntje ligt in 2000 in Brits-Columbia, een westelijke provincie in Canada. In de daarop volgende 20 jaar horen de wetenschappers het melodietje naar het oosten trekken, met als eindpunt Ontario, een provincie zo’n 3.300 kilometer verderop in het oosten.

Waarschijnlijk raakte het vogellied wijdverspreid in de Canadese broedgebieden doordat de witkeelgorzen uit verschillende regio’s soms op dezelfde plekken in het zuiden van de Verenigde Staten overwinteren. Ze worden zanglustig voordat ze hun trektocht terug naar het noorden beginnen. De gorzen uit het oosten van Canada deden daarbij inspiratie op bij de soortgenoten uit het westen, aldus de onderzoekers.

Om zeker te weten dat de vogeltjes met elkaar mengen, gaven de onderzoekers vijftig gorzen minirugzakjes waarmee ze de locaties van de fluiters konden volgen. Drie jaar later traceerden de onderzoekers er nog maar negen. Maar deze negen bevestigden wel de verspreidingstheorie. De westerlingen mengden zich tijdens het overwinteren met de oosterlingen.

Luister hieronder naar het ‘nieuwe’ deuntje van de vogels

‘Een leuk en interessant onderzoek’, reageert gedragsbioloog Hans Slabbekoorn, niet betrokken bij de nieuwe studie. ‘Een soortgelijke dialectrevolutie vond men ook al in bultrugwalvissen langs de kust van Australië.’ De data van de minirugzakjes laten volgens hem niet precies zien dat de gorzen uit verschillende gebieden daadwerkelijk met elkaar mengen. ‘Maar met wat we al van de trektochten van gorzen wisten, is dat erg aannemelijk.’

Waarom de vogels massaal dit nieuwe lied aanleren is nog onduidelijk. Het nieuwe deuntje lijkt niet afschrikwekkender te zijn voor territoriumindringers. Misschien, zo opperen sommige wetenschappers, hadden de vogels simpelweg behoefte aan wat variatie. Andere mogelijkheid: de aantrekkingskracht van de mannetjes werd groter met het nieuwe repertoire. Slabbekoorn heeft het antwoord ook niet, maar net zoals mensen zich meer thuis voelen bij een groep met hetzelfde dialect, is dat bij vogels misschien ook zo.

De vogels hebben in elk geval de smaak te pakken, de wetenschappers melden dat er alweer een nieuwe hit in opkomst is.

Een vogel krijgt een zender om zodat de wetenschappers hun positie kunnen volgen.Beeld Ken A. Otter
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden