Klopt dit wel?

Burgemeesters krijgen vaker te maken met agressie – Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: burgemeesters krijgen steeds vaker te maken met agressie.

Burgemeester Jos Wienen van Haarlem spreekt tijdens een demonstratie. Beeld ANP

Van wie komt die claim?

Onthutsend: vorige week bleek dat de burgemeester van Haarlem is ondergedoken nadat hij ernstige bedreigingen had ontvangen. Bij het Haarlemse gemeentehuis patrouilleerden plots zwaarbewapende agenten. Bedreigingen aan burgemeesters worden steeds agressiever van toon, kopte Het Parool over de zaak. Andere media tekenden vergelijkbare observaties op: het wordt steeds erger. Inmiddels krijgt 43 procent van de burgemeesters weleens een bedreiging.

Klopt het?

Elke bedreigde burgemeester is er een te veel, maar een totaal nieuw fenomeen is het niet, blijkt uit het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek. In 1979 kreeg de burgemeester van het Overijsselse dorpje Olst twee telefoontjes waarin met aanslagen werd gedreigd. In 1987 kreeg de burgemeester van Staphorst dagelijks zulke telefoontjes. In 1989 gijzelde iemand het gezin van de burgemeester in Meerssen.

Er zijn wel redenen om te denken dat het steeds erger wordt. Filosoof en jurist Marc Schuilenburg van de Vrije Universiteit Amsterdam zegt dat burgemeesters te maken hebben met een verhardend crimineel klimaat. ‘Burgemeesters hebben steeds meer sheriff-achtige bevoegdheden om criminaliteit aan te pakken, en dat zie je terug in de bedreigingen’, zegt hij in een toelichting. Het Parool citeert Schuilenburg daarom met de opmerking dat de bedreigingen ‘steeds gewelddadiger van toon’ worden.

Maar óf burgemeesters vanwege verhardende criminaliteit werkelijk vaker te maken krijgen met agressieve dreigementen, valt vooralsnog moeilijk cijfermatig te onderbouwen. Onderzoek betreft tot nu toe alleen enquêtes. Het eerste openbare onderzoek naar de mate waarin criminelen via dreigementen gemeentebeleid naar hun hand proberen te zetten, verscheen in 2017. Bijna tweederde van alle burgemeesters in Nederland werkte mee aan die studie. Onder hen gaf een kwart aan ‘met crimineel oogmerk’ te zijn bedreigd in het voorafgaande jaar. ‘We hebben toen niet gekeken naar de toon van de bedreigingen. Omdat het een eerste onderzoek naar dit probleem betrof, viel er ook geen trend te tekenen’, zegt Niko Struiksma, directeur van onderzoeksbureau Pro Facto dat de studie uitvoerde.

Uit de recentste Monitor Agressie & Geweld blijkt ook geen duidelijke toename van burgemeesterbedreigingen sinds 2010. Dat rapport telt ook meldingen als ‘schelden’ en ‘negatieve opmerkingen’ mee, wat ongeveer de helft van de ondervraagde burgemeesters zegt jaarlijks te ervaren.

Het ministerie van Justitie en Veiligheid kan niet aangeven of de bedreigingen vaker voorkomen of erger worden, maar zegt het gezien de recente voorvallen wél scherp in de gaten te houden.

Eindoordeel

Het zou kunnen dat burgemeesters vaker worden bedreigd of dat de ernst van de bedreigingen toeneemt, maar harde cijfers zijn er niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.